اهمیت شرکت های سمپاشی

استفاده صحيح، علمي و منطقي از سموم دفع آفات جهت مصارف بهداشتی و کشاورزی موجب ارتقاء سطح بهداشت و افزایش کمی و کیفی محصولات از طریق نابودی آفات گردیده و نقش بسیار مهمی را در راستای تأمین غذای مورد نیاز انسان دارا مي­باشد. با اين وجود استفاده نادرست از اين سموم مي­تواند منجر به بروز انواع مسموميت­هاي حاد و مزمن در انسان و يا بروز آلودگي­هاي زيست محيطي و نابودي گونه­ هاي گياهي و جانوري مفيد گردد.

 

هشدار” لطفا از استفاده خودسرانه  سموم پرهیز شود”

روش هاي مبارزه با آفات

۱-  روش هاي مبارزه فيزيكي، مكانيكي ، محيطي (Physical( Mechanical or Environmental) control Methods)

۲- روش هاي مبارزه بيولوژيكي يا طبيعي (Biological (Natural) control Methods)

۳-  روش هاي مبارزه ژنتيكي (Genetic control Methods)

۴- روش هاي مبارزه شيميائي (Chemical control Methods)

۵- روش هاي مبارزه تلفيقي يا مديريت تلفيقي آفات (Integrated control Methods or Integrated Pest Management (IPM))

 

 

 

از دیرباز حشرات و جانوران موذی به سبب ایجاد مزاحمت برای انسان و سایر موجودات زنده مورد توجه قرار گرفته اند، این موجودات با گزش و نیش خود مزاحمت بسیار برای انسان فراهم می آورند و گاه نیش سمی آنان مرگ موجودات را به همراه داشته و مشکلات عدیده ای پیامد این گزش می باشد. گاهی اوقات نیش و گزش باعث تحریک و آلرژی شدید می شود. انتقال عوامل بیماری زا به روش ها و به صورت مختلف توسط حشرات و جانوران موذی و ایجاد اپیدمی های چندان بزرگ جان هزاران نفر انسان را با خطر جدی مواجه نموده و گاهی سبب مرگ می شود.

یکی از روش های مبارزه با حشرات و جانوران موذی، استفاده از سموم و روش های شیمیایی می باشد.

نکته حائز اهمیت در امر مبارزه شیمیایی، بهره بردن از افراد با تجربه و دارای تخصص مرتبط در این خصوص می باشد. زیرا افراد نا آشنا و فاقد تخصص، با استفاده از سموم غیر مجاز و روش های غیر تخصصی سلامت افراد بخصوص کودکان، زنان باردار و بیماران قلبی، کلیوی، ریوی و… را به خطر می اندازد. و از طرفی باعث آلودگی محیط زیست و آسیب های غیر قابل جبران به محیط می گردند، لذا برای حفظ سلامت خود، اطرافیان و محیط زیست، در صورت نیاز به استفاده از شرکت ها، جهت مبارزه با حشرات و جانوران موذی از شرکت های دارای مجوز از وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی استفاده فرمائید. 

شرکت های سمپاشی مجاز هستند از سموم مورد تایید و زیر نظر دانشگاه علوم پزشکی برای مبارزه با حشرات و جانوران موذی استفاده نمایند.

شرکت سمپاشی

عبارت است از يك واحد فني و خدماتي كه پس از تأسيس بر اساس قوانين جاري كشور و دریافت مجوز از وزارت بهداشت، در زمينه مبارزه با حشرات و جانوران موذي در اماكن عمومي و مسكوني فعاليت مي‌كند.

حشرات و جانوران موذی

بندپایان، جوندگان و سایر مووداتی که در اماکن عمومی و منازل مسکونی موجب ایجاد، انتقال بیماری و مزاحمت جسمی و روانی در انسان می گردند.

آفت کش

یک نام عمومی است و به دسته ای از مواد شیمیایی اطلاق می شود که شامل حشره کش ها، کنه کش ها،جونده کش ها، نماتد کش ها، قارچ کش ها و علف کش ها می باشند.

.

اکثر آفت کشها علاوه بر هدف خود ( آفت یا گیاه مورد نظر) نسبت به انسان ، حیوانات اهلی و وحشی و حشرات مفید سمی بوده و می تواند از طریق جذب پوستی و استنشاق ذرات و یا قطرات سم معلق در هوا و به ندرت از طریق گوارش (عمدی ،غیر عمدی ) وارد بدن شده وموجب مسمومیت انسان شود .

ساکنین اطراف مزارعی که با اسپری های آفت کش سم پاشی می شوند و یا استفاده از آفت کشها در داخل و یا خارج محیطها ی بسته و اتاقها و در برنامه های بهداشت عمومی ، میزان مواجهه را افزایش می دهد.باقیمانده سموم در آب، غذا، گوشت، ماهی و سایر محصولات غذایی می تواند باعث تجمع سموم در بدن مصرف کنندگان شده و در دراز مدت عوارضی را ایجاد کند.

اثرات آفت کش ها

مصرف بی رویه و طولانی مدت آفت کش ها می تواند مشکلاتی برای انسان و محیط زیست ایجاد کند. وجود باقیمانده سموم در محیط زیست و بدن انسان خسارات جبران ناپذیری را به وجود می آورند. مقاومت حشرات و جوندگان به سموم از جمله مشکلاتی است که از مصرف بی رویه سموم به وجود می آید. برخی از سموم در محیط بسیار مقاوم هستند و به سختی تجزیه و از بین می روند، که این باعث می شود سموم در محیط باقی بماند و در گیاهان و بدن موجودات زنده تجمع یابد. در خصوص عوارض مخرب و آسیب های جبران ناپذیر زیست محیطی مرتبط با کاربرد بی رویه سموم شیمیایی در کشورمان تاکنون مطالب فراوانی به چاپ رسیده و اکثر کارشناسان محیط زیست نسبت به عواقب آن هشدار دادند. علیرغم این هشدارها و اقدامات ارگان های مسئول، متاسفانه باز هم شاهد کاربرد سمومی در کشاورزی هستیم که برخی از آنها به دلیل طیف وسیع عملکرد و سمیت شدید، حداقل در کشور های توسعه یافته منسوخ گردیده اند.

سموم سازگار با محیط زیست دارای منشا طبیعی هستند، قادرند بدون به جای گذاشتن اثر سمی و زیان به محیط زیست بطور موثری آفات را نابود کنند. آفت کش های سازگار با محیط زیست اگرچه شاید نتوانند در همه موارد جایگزین سموم شیمیایی گردند، ولی با بکار گیری صحصیح قادرند موجب کاهش قابل ملاحظه مصرف سموم شیمیایی شوند.

حشره کش های با منشا گیاهی و طبیعی، ماده موثر این حشره کش ها از گیاهان مختلف و طبیعت استخراج می شوند و اکثرا دارای پایداری کم بوده و برای پستانداران و انسان کم خطر یا بی خطر هستند. پیشنهاد ما به شما این است که از استفاده هر گونه سم به صورت خود سرانه خودداری نموده، چرا که این عمل از طرفی باعث مقاوم شدن این حشرات در مقابل سموم می شوند و از طرف دیگر باعث خسارات غیر قابل جبران مالی و جانی می شود

 

نکته مهم در هنگام عقد قرارداد و استفاده از خدمات شرکت ها، روئیت پروانه دارای اعتبار و در صورت نیاز، استعلام آن از معاونت های بهداشتی دانشگاه های علوم پزشکی مربوطه می باشد.

 

شناخت سموم و مبارزه با حشرات و جوندگان

اصولا سموم را به چهار دسته تقسیم می کنند که به ترتیب مصرف در بهداشت عبارتند از:

 ارگانو کلره – ارگانو فسفره –  کارباماتها – پایروتروئیدها

 

الف: سموم کلره

آفت كش هاي آلي كلردار اولين بار در در دهه ۱۹۴۰ مورد استفاده قرار گرفت .تقريبا از ۱۹۴۵ تا ۱۹۶۵ سموم آلـي كلردار در طيف وسيعي شامل كشاورزي، جنگلداري در محافظت از خانه هـاي چـوبي و در محافظـت از انسـان در مقابل تعداد مختلفي از حشرات آفت بكار رفته است. در ساختمان شيميائي سموم آلي كلردار اتمهاي كـربن ،كلـر و هيدروژن موجود مي باشد .پيوند كلر- كربن بسيار محكم است به نحوي كه به آساني شكسته نمي شود. ايـن سـموم در آب بشدت نا محلول مي باشند اما در چربي ها حل مي شوند.همچنين نسبت بـه متـابوليزم مقاومـت نشـان مـي دهند و در چربي بدن حيواناتي كه از آنها بخورند، ذخيره مي شوند .آنها در سطح تغذيه اي با غلظـت بـالا در بـدن حيوانات انباشته مي شوند .اين انباشتگي مثلا هنگامي كه پرنده اي كه از ماهي آلوده استفاده كند در بدنش اتفاق مـي افتد.اين سموم ممكن است انسانها را نيز آلوده كنند .گاوي كه قبلا در معرض آلودگي قرار گرفته ، اكنـون در چربـي شيرش دفع مي شود و انسان از اين شير استفاده مي كند.اين طريقه را افزايش آلودگي بيولـوژيكي يـا بـزرگ سـازي زيستي مي گويند. سموم آلي كلره امروزه كمتر ازبقيه مورد مصرف قرار مي گيرند.

سردسته این سموم سم ددت بوده که به جرات می توان گفت نقش آن در زندگی بشر به اندازه پنی سیلین بوده و با استفاده از آن توانستند ناقلین بیماری مانند : طاعون ، تیفوس ، تب زرد ، مالاریا ‏، بیماری خواب و … را کنترل کنند.

سم دیگر این دسته لیندین بوده که بیشترین کاربرد آن در مورد حشرات و جوندگان خزنده و رونده مانند : عقرب ‏، رتیل ، مورچه ، موریانه کاربرد دارد.

ب: سموم فسفره

منشا اصلي اين سموم اسيد فسفريك است . بطور كلي به تمام حشره كش هايي كه در تركيب خود فسفر دارند تركيبات آلي فسفردار گفته مي شود. عناصر تشكيل دهنده اين گروه شامل كربن و هيدروژن ، اكسيژن ،فسفر و برخي از آنها داراي عناصر ديگر مانند كلر، بروم و گوگرد هستند. در سموم فسفره اگر گوگرد در تركيب سم باشد، تركيب حاصل تيوآت يا تيونات نام مي گيرد و اگر گوگرد به جاي يكي از اكسيژن هاي متصل به هيدروژن قرار بگيرد، تركيب حاصل را تيولات مي گويند. چنانچه به جاي گوگرد در تيولات، نيتروژن قرار بگيرد تركيب آميدات خواهد بود درفرمول ساختماني بعضي از سموم فسفره اتم هاي كلر ،نيتروژن و و گوگرد با هم وجود دارد نخستين بار درجنگ استفاده كردند. كشف دومين ۳ آلمانها در جنگ جهاني دوم، از تركيبات آلي فسفره، به عنوان گاز عصبي گروه قدرتمند از حشره كشها يعني تركيبات آلي فسفردار منجر به جايگزيني آنها به جاي تركيبات آلي كلردار گرديد. در واقع امتيازي كه اين گروه از حشره كش ها به حشره كش هاي آلي كلردار دارند از بين رفتن نسبتاً سريع آنها در طبيعت است، به عبارتي ديگر از نظر شيميايي تركيباتي ناپايدارمي باشند. برعكس حشره كش هاي آلي كلردار كه سالها در زمين و محصولات كشاورزي حتي در بدن موجودات ممكن است باقي بمانند، اين مواد به سهولت متلاشي شده و ازبين مي روند؛ بنابراين ماندگاري آنها در محصولات كشاورزي امكان مسموميت به ويژه مسموميت مزمن وجود دارد.

تعداد حشره كش ها آلي فسفردار فوق العاده زياد بوده و در كشاورزي براي دفع حشرات و همچنين كرمها، براي سمپاشي درختن ميوه ، گياهان تزئيني ، مزارع كشت پنبه ، حتي براي از بين بردن پشه ها و مگس و پارازيت هاي حيوانات و پرندگان نيز از آنها استفاده مي شود. اين مواد روي انسان اثر سمي شديدي دارند و در اوايل مصرف آن ها كه هنوز تدابير محافظتي كافي به كار نمي رفت موارد مسموميت زيادي ديده شده است. اين سموم نه تنها ممكن است راه خوراكي وارد بدن شده و باعث مسموميت شوند، بلكه مهمترين و معمول ترين راه تماس صنعتي با اين سموم، آلودگي ها و تماس هاي اتفاقي با پوست است و بيشتر تركيباتي در اين دسته قرار مي گيرند ، به سرعت و به آساني از راه پوست جذب مي شوند. دومين راه تماس عمده از راه تنفس است ، از آنجا كه آستانه سميت آنها فاصله زيادي با آستانه كشندگي ندارد در نتيجه مسموميت هاي خطرناك به سرعت و سهولت پيش مي آيد. گاهي ممكن است از راه دستگاه گوارش وارد بدن شود كه در اثر رعايت نكردن اصول بهداشتي به هنگام سمپاشي يا در هنگام توليد يا به قصد خودكشي خورده شود و و از اين راه مسموميت ايجاد كند.از چندين هزار مشتقات فسفردار، فقط تعداد محدودي بعلت سميت نسبتاً كم و اثرات شديد، به عنوان حشره كش به بازار آمده و مصارف بهداشتي پيدا كرده اند. تا كنون بيش از ۱۰۰ تركيب از اين سموم به بازار آمده است و از راه هاي مختلف بر روي حشرات اثر ميگذارند.

این سموم بیشتر در کشاورزی کاربرد داشته ولی امروزه با تغییر در فرمولاسیون برخی از این سموم مانند دیازینون و دورسبان و تبدیل آنها به سموم میکروکپسولی به نام دیاکاپ و امپایر ۲۰ تحولی در استفاده از این سموم در بهداشت ایجاد نموده اند.

از این دسته از سموم می توان اکتیلیک ‏،دورسبان ،مالاتیون ،دیازینون و … را نام برد که اصولا دارای سمیت بالا برای پستانداران بوده و بیشتر با غلظت ۱۰ برابر معمول در کشاورزی در بهداشت مصرف می شوند. به عبارت دیگر غلظت پیشنهادی در بهداشت ۱۰ برابر دوز پیشنهادی کارخانه جهت کنترل حشرات کشاورزی است.

 

ج: سموم کاربامات

كاربامات داراي كربن، هيدروژن، اكسيژن، نيتروژن و بدون كلر و فسفر هستند. اسـيد كارباميـك پايـه و اسـاس ايـن گروه از سموم است. اين سموم نيز همانند سموم فسفردار از ۳ راه تنفسي، پوستي و گوارشي مـي تواننـد وارد بـدن شوند، اما اين گروه ديرتر از دو گروه آلي كلردار و آلي فسفردار مورد استفاده قرار گرفتند و درجه سميت آنها بـراي پستانداران چه از طريق خوراكي و چه پوستي بسيار كم است. بسياري از كاربامات ها بـه عنـوان سـم هـاي كـاهش دهنده مقدار آنزيم كولين استراز عمل مي كنند. كاربامات ها معمولاً به آهستگي اثر مي كنند، اما شماري از آنها ماننـد كارباريل و پروپوكسور و تركيبات پيرتروم، بر روي حشرات اثر سريع دارند. به طور كلي كاربامات ها از تركيبات آلي فسفردار، سميت كمتر ي دارند، اگرچه علائم مسموميت مزمن آنها، اصـولاً با يكديگر همانند است. كاربامات ها نيز باز دارنده كلين استراز هستند، اما اين واكنش به آساني برگشـت پـذير مـي باشد و پس از چندي از ميان مي رود. در مسموميت با كاربامات نيز استيل كولين در بدن انباشته مي شود و كارهـاي عصب پاراسمپاتيك، سرعت و افزايش مي يابد. اثرات مسموميت چند دقيقه تا چند سـاعت بـه درازا مـي انجامـد و گاهي، بيمار خود به خود بهبود مي يابد. مسموميت ممكن است از راه خوراكي، استنشاقي و يـا پوسـتي روي دهـد. مسموميت منجر به مرگ با كاربامات ها بسيار كم روي داده است ودر اكثر موارد، عـوارض در اثـر تجديـد فعاليـت آنزيمي، از ميان ميرود. در اثر مسموميت با كاربامات ها، در اثر وقفه كار كلـين اسـتراز، اسـتيل كـولين از راه طبيعـي سوخت و ساز نشده و افزايش استيل كولين، باعث افزايش اعمال پاراسمپاتيك مـي شـود، در نتيجـه كنـدي نـبض، اسهال، استفراغ، انقباضات ماهيچه اي، افزايش ترشحات بدن مشاهده مي شود. براي درمان مانند آنچه بـراي حشـره كش هاي فسفره آلي گفته شد، آتروپين تجويز ميشود.

این دسته سموم نیز بیشتر در بهداشت مورد استفاده داشته ولی مهمترین ایرادی که برخی از این سموم دارند دیر اثر بودن تاثیر آنهاست از جمله این سموم می توان به کارباریل یا سوین  و پروپوکسور یا بایگون اشاره کرد.

از سم بایگون( مایع) بیشتر به صورت ۵/۲% برای مصارف بهداشتی استفاده شده و کارایی آن برای اکثر حشرات بسیار مناسب است .

از سم سوین (پودری) بیشتر به صورت پودری و  یا محلول در آب برای مبارزه با حشرات و سایر بندپایان خزندن و رونده مانند : رتیل ، عقرب ، مورچه ، ملخ و … استفاده می شود .

 

د: سموم پایروتروئید

گروه سنتزي پيرتروئيدي در اوئل دهه ۱۹۷۰ معرفي شد. اين گروه آفت كش از جمله ۱۰۰۰آفت كش سنتزي وسيع الطيف است كه درموارد كشاورزي، بهداشتي ومحصولات انباري مورد استفاده قرار مي گيرد و اگر چه كه نوع طبيعي آن به نام پيروتروم كه از گياهي از جنس كريزانتيموم به دست آمده است ، در طول صد ها سال مورد استفاده بوده است. پيرترم گياهي، اكنون به دليل هزينه زياد توليد انبوه و ناپايداري در مقابل نور بندرت مورد استفاده قرار مي گيرد و در مقابل توليد پيرترو ئيدهاي سنتزي به دليل تاثير و مقاومت بيشتر درمقابل نورداراي درجه فعاليت بالاتري در از بين بردن آفات تقريبا ده برابر اكثر تركيبات آلي فسفردار و كاربامات ها دارند.اين تركيبات بسرعت در كشاورزي مورد استفاده قرار گرفتند همچنين داراي مسموميت زائي كمتري براي پستانداران هستند. تاريخچه توسعه پيرترو ئيدها يك فرآيند طولاني را طي نموده است، تا كنون از اين گروه سمي ۴ نسل توليد گرديده است.

نسل هاي اول تا چهارم سموم پيرتروئيد

نسل چهارم

نسل سوم

نسل دوم

نسل اول

سيپرمترين –  بيفنترين- لمبداسي هالوترين-  دلتامترين –  سايفلوترين – ترالومترين –  فنپروپاترين –  زتا سيپرمترين

فن والرات  – پرمترين

رزمترين – بيوآلترين – بيورزمترين – تترامترين –  فنوترين

آلترين


اين گروه از سموم نسل جديدي از حشره كش ها را بوجود آورده است. منشاء اين گروه از سموم از گل پيرترم بوده است كه مبدأ آن ايران ميباشد. از نظر ساختمان شيميايي, استر يك اسيد و الكل ميباشند. در دهة ۱۹۵۰ ايـن گـروه بصورت مصنوعي سنتز شدند. اولين گروه از اين سموم كه به بازار عرضه شدند در مقابل نور سريعاً تجزيه ميشدند. متعاقباً بر روي فرمول شيميايي آنها كارهاي فراواني انجام پذيرفت و سمومي به بـازار عرضـه گرديـد كـه خاصـيت ابقائي بيشتري در طبيعت داشتند. هم اكنون بيشترين استفاده را در كنترل حشرات خانگي و آفات كشاورزي به خـود اختصاص دادهاند. مهمترين پيرتروئيدها عبارتند از : آلترين, بيوآلترين, رزمترين, بيورزمترين, پرمتـرين, سـايفلوترين, دلتامترين, سايپرمترين, لمبداسيهالوترين و فنترين. هماكنون سموم فوق را در كنترل ناقلين مالاريا بـه صـورت هـاي سمپاشي ابقايي داخل منازل, سمپاشي فضايي و استفاده از پشهبندهاي آغشته به سموم، به كار ميبرند.

همانند سم د.د.ت. و بسياري از سموم حشره كش سموم پيرتروئيد طبيعي و مصنوعي بر روي سيستم عصـبي عمـل مي كنند .مكانيزم عمده اين سموم ، قطع نفوذ پذيري غشائ سلولهاي عصبي نسبت به اتم سديم مي باشد .محل اثـر آن مشخص نمي باشد.اما احتمالا محل اثر سموم پيرتروئيد و د. د.ت بر روي مغز، طناب نخاعي و سيسـتم اعصـاب جانبي مي باشد. دو گروه ديگر از حشره كش ها شامل كارباماتها و آلي فسفردار اگر چه كـه جـزء سـموم اعصـاب هستند اما روي سيستم اعصاب جانبي بـي تـاثير مـي باشـند. براسـاس آزمايشـات انجـام شـده بـر روي حيوانـات آزمايشگاهي، راه ورود سموم پيرتروئيدها به بدن در بوجود آمدن مسموميت حاد موثر مي باشد. بيشترين مسموميت وقتي است كه سم مستقيما به مغز وارد شود. بعد از آن مسموميت از طريق ورود سم به خـون و بعـد از راه روده و سپس مصرف خوراكي ،تنفس و در نهايت از طريق پوست مي باشد.

امروزه بیشترین سموم مصرفی در بهداشت به دلیل کم خطر بودن آن برای انسان و سایر پستانداران از دسته سموم پایروتیروئیدی می باشد. از این دسته سموم می توان به سمومی مانند کوپکس ، آیکون ، پرمترین ، سیپرمترین ، دلتامترین  که بیشترین مورد مصرف را در کشور ما دارند،  نام برد.

در حال حاضر از آیکون یا لمبادوسیهالوترین و دلتامترین ۵% بیشتر در مبارزه با پشه ها بویژه ناقلین مالاریا و آغشته کردن پشه بندها  و مبارزه با پشه خاکی ها استفاده می شود.

 

فهرست سموم مجاز کشور جهت مبارزه حشرات و جوندگان موذی

 

ردیف
نام عمومی
گروه
فرمولاسیون ثبت شده در ایران
نام تجاری
موارد مصرف
پادزهر Acute oral

L.D.50 for Rat mg/Kg

۱ آلترین

allethrin

پایروتروئید Ec[۱] ۲۵%

TB %15

Pynamin حشره کش خانگی پادزهر اختصاصی ندارد –درمان علائمی صورت می‌گیرد ۵۸۵
۲ بندیو کارب

Bendiocarb

متیل کاربامات Wp[۲] %۸۰ فایکام حشره کش خانگی سولفات آتروپین ۴۰۱۵۶
۳ بیو آلترین

Bio allethrin

پایروتروئید L[۳] %۰/۲۲ بیوآلترین حشره کش خانگی پادزهر اختصاصی ندارد ۱۰۴۲
۴ بیورسمترین

Biores methrin

پایروتروئید L %o1 حشره کش خانگی پادزهر اختصاصی ندارد ۷۰۷۰
۵ پرمترین

Per methrin

پایروتروئید Wp%25و %o/5 کوپکس حشره کش خانگی پادزهر اختصاصی ندارد ۴۳۰۴۰۰۰
۶ پروپکسور

Propoxur

کاربامات B[۴]

P[۵]

EC %25 Spray %2%1

بایگون حشره کش خانگی پادزهر اختصاصی ندارد ۵۰
۷ پیرترین

Pyrethrin

پایروتروئید EC%25

L%25

پیرتروم آلفادکس:

Alfadex

حشره کش خانگی پادزهر اختصاصی ندارد ۱۰۳۰
۸ تترامترین

Tetramethrin

پایروتروئید نئوپای نامین حشره کش خانگی پادزهر اختصاصی ندارد ۵۰۰۰
۹ سایفلوترین

Cyfluthrin

پایروتروئید Wp%10 سولفاک حشره کش خانگی پادزهر اختصاصی ندارد ۵۰۰
۱۰ برودیفاکوم

Brodifacom

آنتی کوآگولانت B%o/oo5 کلرات علیه موشهای کشاورزی و انباری و خانگی ویتامینK1 ۳/.
۱۱ برومادیالون

Bromadialone

آنتی کوآگولانت B%o/oo5 لانیرات جهت مبارزه با موش ورامین و انباری ویتامینK1 ۱۲۵/۱
۱۲ آلترین

allethrin

پاپروتروئید EC%251

TB%25

Pynamin حشره کش خانگی پادزهر اختصاصی ندارد –درمان علائمی صورت می‌گیرد ۵۸۵
۱۳ بند یوکارب

Bendiocarb

متیل کاربامات WP%802 فایکام حشره کش خانگی سولفات آتروپین ۴۰۱۵۶
۱۴ بیو آلترین

Bioallthrin

پاپروتروئید L%223 بیوآلترین حشره کش خانگی پادزهر اختصاصی ندارد ۱۰۴۲
۱۵  بیورسمترین

Bioresmethrin

پاپروتروئید L%1 حشره کش خانگی پادزهر اختصاصی ندارد ۷۰۷۰
۱۶  پرمترین

Per methrin

پاپروتروئید We%25, %5 کوپکس حشره کش خانگی پادزهر اختصاصی ندارد ۴۳۰۴۰۰۰
۱۷  پروپکسور

propoxur

کاربامات B%1

P%1

‍EC%25 spray

%۲ %۱

بایگون حشره کش خانگی پادزهر اختصاصی ندارد ۵۰
۱۸  فنوترین   پاپروتروئید   Pynamin حشره کش خانگی پادزهر اختصاصی ندارد  
۱۹ فنیتون پاپروتروئید Wp%10 فایکام حشره کش خانگی پادزهر اختصاصی ندارد  

[۱] emulsion concentrate

[۲] wet able powder

[۳] liquid

[۴] bate

[۵] powder

 

 

مكانيسم عمل سموم بر روي حشرات (Mode of action of insecticides)

اكثر سموم، كه در چهار گروه اصلي توضيح داده شد بر روي سلول (Cytotoxic) و يا سيستم عصبي (Neurotoxic) اثر مي گذارند. بطور كلي مي توان گفت كه سموم كلره و پيرتروئيد از گروه اكسونيك (Axonic) هستند و بر روي كانال هاي يوني سيستم عصبي (K+ , Na+) اثر سوء داشته و باعث اختلالات در ورود و خروج اين يون ها به داخل و خارج سيستم عصبي مي شوند , سموم فسفره و كاربامات از گروه سيناپتيك (Synaptic) بوده و بر روي آنزيم استيل كولين استراز، اثر مي گذارند.

 

مدیریت تلفیقی آفات چیست؟

روشی برای مهار آفت است با هدف کنترل طولانی مدت آنها و نه برای ريشه کنی موقتشان

 

مدیریت تلفیقی آفات
  • روشی منطقی
  •        مقرون به صرفه
  •              برنامه ای واحد
  •                   انعطاف پذیر
  •                        دوستدار محیط زیست
  •                              جمعیت آفت را در حد قابل قبول نگه دارد
  •                                   تعادل هزينه ها، منافع عمومی، ارتقای بهداشت عمومی و حفظ محيط زيست

 

 مدیرت تلفیقی آفات برنامه ای است:
  • استفاده از چندین روش
  • نیازمند به برنامه ریزی و تصمیم گیری
  •  کاهش روش های پر خطر
  • نیازمند اطلاعات
  • مقرون به صرفه
  •  برای هر مکان و هر آفت اختصاصی
  ارکان و اجزای مدیریت تلفیقی آفات شامل موارد زیر می باشد:
  • پروسه تصمیم گیری
  • جمع آوری اطلاعات
  • سیستم مدیریتی، ارتباطی و اجرایی
  • آستانه عمل برای اقدامات کنترلی و نگهداری
  • بازرسی و نظارت
  • استراتژی و تاکتیک
  • ارزشیابی دقیق برنامه
  • اصلاح برنامه و ارائه پیشنهاد
  اطلاعات مورد نیاز در مدیریت تلفیقی:
  • آفات و اکوسیستم
  •  اصول کلی و اوليه و نيز ضروريات و اجزا 
  •  تاکتیک ها
  • سيستمها ، نظامات اجتماعی، سياسی، اداری، مديريتی و دولتی
مدیریت تلفیقی شامل:
  • کنترل فرهنگی
  1. رعایت بهداشت
  2. طراحی صحیح ساختمان ها و فضای سبز
  • کنترل فیزیکی
  1. ایجاد موانع
  2. کاربرد تله ها
  3. استفاده از مصالح مناسب و کاربرد تله ها
  • کنترل مکانیکی
  1.  زهکشی و خشک کردن باتلاق ها
  2. تغییر در پوشش گیاهی
  3. تغییر جریان آب نهر ها و کانال ها
  • کنترل بیولوژیکی
  1. شکارچی ها
  2. پارازیت ها و پارازیتویدها
  3. پاتوژن ها
  4. کنترل ژنتیکی
  5. نر عقیم سازی
  6. تغییر نسبت جنسی
  7. جایگزینی گونه ها
  • کنترل شیمیایی

استفاده از سم با کمترین سمیت مجاز

 

تاثيرکاربرد صحيح آفتکشها در کاهش مقاومت آفات

 

از جمله روشهاي مبارزه با حشرات استفاده از آفت کشها مي باشد. ولي به هر حال نتايج به دليل ايجاد مقاومت بند پايان نسبت به آفت کشها هميشه آنطور که انتظار مي رود حاصل نمي شوند. و دانستن اطلاعاتي چند در اين مورد مي تواند آثار منفي مقاومت نسبت به آفت کشها را کاهش دهد.

 

اغلب مصرف کننده های سموم با نتايج مايوس کننده مواجه مي شوند. و به نظر مي رسد که آفات بندپا  با استفاده آفتکشها از بين نمي روند.و دليل آن ممکن است ايجاد مقاومت جمعيت آفت نسبت به آفت کشها مي باشد. اما مقاومت چيست؟

مقاومت قدرت ژنتيکي است که بعضي از افراد يک جمعيت آفت بر اساس آن عليرغم يک يا دو بار سمپاشي با يک آفت کش زنده مي مانند. به عبارت ديگر سم يا سموم ديگر تاثير کافي براي کشتن تعدادي از افرادي از يک جمعيت آفت را نخواهند داشت. مقاومت يک موضوع مهم و قابل توجه در بيش از ۵۲۶ نوع آفت و گونه حشره مي باشد که در طي ۵۰ سال اخير در آنها ايجاد مقاومت شده است و اين منجر به ايجاد خسارت معني داري به محصولات در کل جهان شده است.

فشار براي انتقال ژنها

مقاومت يک مشکل بين المللي است  که با توزيع جهاني فراورده هاي گياهي نه تنها مي تواند باعث انتشار آفت گردد بلکه ممکن است باعث انتشار ژنهاي عامل مقاومت در بين هر آفت بند پا باشد.مقاومت در سطح جمعيت آفت توسعه يافته و  يک صفت موروثي است. آفاتي که زنده مي مانند مي توانند صفات ژنتيکي را از  نسلي به نسل  بعد منتقل نمايندو بنابراين باعث غني شدن ريخته ژني توسط ژنهاي مقاوم بشوند. ميزان فشار انتقال ژنها يا تکرار کاربرد آفت کشها  عامل اصلي موثر بر ميزان ايجاد مقاومت در يک آفت بند پا مي باشد. بنابراين مراحل مختلف زندگي آفت (مثل تخم، لاروو بالغ) ممکن است با توجه به وجود نوع مکانيزم خاص در ميزان حساسيت از نظر ايجاد مقاومت با هم متفاوت باشد.

مهم  است بفهميم که ژنها يا ژنوتيپهاي مقاومت ممکن است در جمعيت آفت قبل از به کار بردن هر گونه آفتکش وجود داشته باشند . به هر حال اين حالت خيلي معمول نيست.بنابراين يک حشره يا کنه آفت به تنهائي مقاوم نخواهد شد اما بدنبال سمپاشيهاي مکرربر عليه نسلهاي مختلف يک حشره يا کنه آفت، افراد حساس از بين خواهند رفت و افراد مقاوم باقيمانده توليد مثل مي کنند.اين حالت در جمعيت آفتي رخ مي دهد که با يک آفت کش معين قابل کنترل نيست. هر گاه جمعيت آفت با يک آفت کش تيمار بشود اين کار بر شدت انتقال ژنهاي مقاومت تاثير گذاشته و منجر به افزايش فراواني ژنهاي مقاومت در بين جمعيت آفت مي شود.

مکانيزم

مکانيزمهاي مختلفي در امر ايجاد مقاومت در جمعيتهاي آفتي وجود دارند. بعلاوه حتي در يک جمعيت آفت  نيز مکانيزمهاي مختلفي در ايجاد مقاومت دخيل مي باشند.پنج مکانيزم مقاومت عبارتند از:

  • مقاومت متابوليکي که بر اثر شکستن ماده موثره سم توسط آفت رخ مي دهد.وقتي که آفت کش وارد بدن آفت مي شود آنزيمها به آن حمله کرده و سم را از حالت سميت انداخته يا اينکه ماده موثره آنرا به فرم غير سمي تغيير مي دهند.
  • مقاومت فيزيکي که ناشي از تغيير يا دگرگوني در پوست (کوتيکول) حشره مي باشد باعث کاهش يا تاخير نفوذ آفت کش مي شود. تاخير در نفوذ سم باعث کاهش اثر حشره کش در نقطه هدف مي شود و همچنين ممکن است امکان کاهش سيستم  سم زدائي درحشرات افزايش بيابد.
  • مقاومت فيزيولوژيکي زماني رخ مي دهد که آفت ، نقطه هدف آفت کش را تغيير مي دهد. اين کا ر باعث کاهش حساسيت به ماده موثره در نقطه مورد حمله مي شود. بعلاوه ممکن است حشرات داراي مقاومت ناک دان(Knockdown) باشند. در اين حالت حشرات حساسيت سيستم عصبي را نسبت به حشره کشهاي پايروترئيدي را با تغيير نقطه هدف براي تمام حشره کشها کاهش مي دهند.
  • مقاومت رفتاري زماني مي باشد که حشره هاي آفت با پنهان شدن د رجاهائي مثل جوانه انتهائي گياه که ممکن است نفوذ آفت کش به آنجا دشوار باشدخود را از تماس مستقيم با آفت کش دور سازند. هرگونه تغيير رفتاري ممکن است به عدم تماس حشره و کاهش نمايان شدن آن در مقابل آفت کش کمک نمايد.
  • مقاومت طبيعي يک نوع مقاومت عمومي است که حشره آفت يا مرحله اي از زندگي آن نسبت به آفت کش حساسيت نداشته باشد. مثلا اکثر آفتکشها روي مراحل تخم و شفيره گي تاثيري ندارند.بعلاوه دو مکانيزم محدود ديگر در ارتباط با مقاومت وجود دارد که عبارتند از:مقاومتهاي متقابل و چندگانه:
  • مقاومت متقابل زماني  در جمعيتي از آفت نسبت به  آفت کشها (چه حشره کشها و چه کنه کشها ) رخ مي دهد که از روشهاي مشابهي از نظر تاثير يا مکانيزم مقاومت بهره ببرند.
  • مقاومت چندگانه زماني در جمعيتي از آفت نسبت به آفت کشها (چه حشره کشها و چه کنه کشها) رخ مي دهد که از روشهاي متفاوتي از نظر تاثير يا مکانيزم مقاومت بهره ببرند.
افزايش مقاومت:عوامليکه در توسعه مقاومت نقش دارند عبارتند از :
  • تعداد دفعات به کار بردن آفت کش  (تعيين کننده شدت فشار)
  • استفاده هميشگي از حد اکثر ميزان توصيه شده سم
  • به کار بردن يک شيوه عمل مشابه در يک مدت طولاني يا اينکه چندين نسل مختلف با يک روش مبارزه کنترل شوند
  • به کار بردن سموم در زماني از مراحل زندگي حشره که احتمالا مقاومت را افزايش مي دهند.

مجموعه عوامل بيولوژيکي که مقاومت را افزايش مي دهند عبارتند از:

  • سريع بودن زمان توسعه يا کوتاه بودن زمان يک نسل
  • تعداد زياد زاد ولد در هر نسل
  • تحرک آفت
  • تغذيه آفت از منابع مختلف گياهي

مديريت مقاومت

دانستن اطلاعاتي در رابطه با مقاومت مي تواند در اجراي راهکارهاي کاهش دهنده احتمال توسعه مقاومت موثر باشد. اين به اصطلاح  مديريت مقاومت اولا شامل انتخاب عاقلانه و دقيق به کاربردن سموم و ثانيا تعامل آنها با ديگر راهکارههاي مبارزه که بر اساس مديريت آفت استوار است مي باشد. اين کار موثرترين راه اجتناب يا کاهش مقاومت مي باشد. بدليل اينکه مقاومت اساسا ژنتيکي است و تناوب مقاومت در يک جمعيت آفت شما را به عنوان يک توليد کننده وا مي دارد که براي مديريت مقاومت برنامه ريزي نمائيد.

مهمترين رهنمودها براي کاهش احتمال مقاومت براي هر آفت کش عبارتند از:

۱)   بازديد منظم محصول براي تعيين زمان مناسب سمپاشي يعني زماني که آفت در مرحله حساس ميباشد

۲)   انجام کارهاي زراعي مناسب همچون آبياري و کوددهي و بهداشتي همچون حذف علفهاي هرز

۳)   در صورت امکان استفاده از توري در گلخانه در محل منافذ

۴)   استفاده از عوامل بيولوژيک و دشمنان طبيعي

۵)   در صورت امکان کاهش تکرار سمپاشي ها

۶)   در حد امکان جايگزيني و استفاده از سموم با شيوه تاثير متفاوت

۷)   استفاده از سموم با طيف گسترده تاثير همچون تنظيم کننده هاي رشد حشرات، صابون حشره کش، روغن سمپاشي، محدود کننده هاي انتخابي تغذيه (بازد ارنده ها) و قارچها و باکتريهاي مفيد

۸)   استفاده از تشديد کننده ها (سينرژيست ها)در زمان سمپاشي بدليل تاثير آنها بر آنزيمهاي  بازدارنده  در سم زدائي

در پايان مسئله مهمي که توليد کنندگان بايد رعايت کنند به کاربردن آفتکشها در زمان صحيح و با نظارت دقيق مي باشد و در ضمن بايد براي کاهش مقاومت از سموم با شيوه هاي مختلف تاثير استفاده کنند.

از اين روي،مجموعه اين کارها باعث مي شوند که سمومي که در دسترس مي باشند در مدت طولاني تري استفاده گردند و آفات نسبت به آنها سريع مقاوم نشوند.ولي به خاطر داشته باشيد که عدم موفقيت در کنترل و مديريت آفات هميشه مربوط به عامل مقاومت نمي باشد.

 

نکات ایمنی قبل از سم پاشی:

  1. سمپاشی در محیط های انسانی بایستی زیر نظر مستقیم کارشناس بهداشت محیط یا کارشناس حشره شناسی انجام شود و در محیط های کشاورزی تحت نظر متخصصین کشاورزی و گیاهپزشکی انجام شود.
  2. بایستی از خدمات شرکتهای سم پاشی دارای مجوز بهداشت از دانشگاههای علوم پزشکی استفاده کرد.
  3. برچسب بسته سم به دقت مطالعه شود و مشخصات ماده موثره، میزان کشندگیLD50، دوره کارنس (نیمه عمر) و تاریخ انقضاء سموم بررسی شود.
  4. میزان رقیق سازی سم دقیقاً مطابق دستورالعمل سازنده باشد.
  5. برگه اطلاعات ایمنی سموم MSDS قبل از سم پاشی مطالعه شود.
  6. از دستگاه سمپاش مناسب و متناسب با نوع آفات و محل استفاده شود. نوع پاشش سم بسیار مهم است.
  7. نصب تابلو و علایم هشدار دهنده در محل هایی که سمپاشی وطعمه گذاری گردیده است.
  8. مواد غذایی  قبل از سمپاشی از محل خارج یا در ظروف دارای درب نفوذ ناپذیر ذخیره گردند.

 

نکات ایمنی هنگام سم پاشی:

  1. استفاده از وسایل حفاظت فردی مناسب مانند لباس کار یکسره با آستر نخی، پیش بند از جنس نئوپرن، چکمه پلاستیکی با جورابهای نخی- عینک، کلاه، دستکش لاستیکی و شیلد صورت، ماسک تنفسی مناسب.
  2. سمپاشی در محیط های باز نبایستی در جهت وزش باد و یا در هنگام بارندگی انجام شود.
  3. خودداری از مصرف هرگونه مواد خوراکی، آشامیدنی و کشیدن سیگار در طول مدت سمپاشی.
  4. دور نگه داشتن افراد بخصوص کودکان و سالمندان از محل سمپاشی و خارج کردن حیوانات و پرندگان از محل سمپاشی.
  5. خوداری از ورود افراد به اماکن سمپاشی شده.

 

نکات ایمنی بعد از انجام سمپاشی:

  1. تمیز کردن و شستشوی وسایل سمپاشی در پایان کار روزانه و عدم رها کردن باقی مانده سموم موجود در پمپ سم پاشی در رودخانه ها و یا آبهای راکد و جاری.
  2. عدم استفاده از ظروف خالی سم به عنوان ظروف نگهداری مواد غذایی یا استفاده برای نگهداری غذای حیوانات.
  3. سوزاندن ظروف و پاکتهای خالی سم و دفن کردن قوطی های خالی فلزی سموم زیر خاک پس از انجام سمپاشی.
  4. انجام معاینات دوره ای برای افرادی که در تماس با سم هستند
  5. استحمام پس از پایان کار و تعویض کلیه لباسها و شستشوی کلیه وسایل حفاظتی با آب و صابون

 

دستورالعلمل ایمنی کار با سموم:

  1. انجام معاینات کارگران سم پاش قبل از شروع کار جهت صدور گواهی سلامت الزامی می باشد.
  2. قبل از کار با سموم و انجام عملیات سمپاشی آموزش و آگاهی های لازم را در ارتباط با درجه سمیت سم مورد استفاده، راههای نفوذ ترکیب به بدن، طرز آماده کردن سم، طرز استفاده از سمپاش،روش یا روشهای سمپاشی و علائمی که در صورت بروز مسمویت ممکن است در شخص مسموم ظاهر شود، کسب نمایید.
  3. قبل از استفاده از سمومMSDS یا برگه اطلاعات ایمنی سم مورد استفاه را مطالعه کنید و اصول ایمنی توصیه شده را رعایت نمایید.
  4. در موقع سمپاشی در جهت پشت به باد حرکت کنید.
  5. از وسایل حفاظت فردی مناسب، لباس های یکبار مصرف یا قابل شستشو، حفاظ های تنفسی کارتریج دار ( که اغلب حاوی ذغال فعال و فیلتر ذرات برای گرفتن گردو غبار است.) یا از تامین کنندگان هوا و همچنین عینک ایمنی و دستکش های لاستیکی یا پلاستیکی بلند که قسمتی از ساعد را بپوشاند و چکمه های نیتریلی یا نیئو پرنی در هنگام سمپاشی استفاده کنید.
  6. حفاظ تنفسی و عینک ایمنی باید کاملاً متناسب با صورتتان باشد.
  7. در صورت اشباع شدگی ماسک تنفسی (استشمام بوی سم از داخل ماسک) آن را تعویض نمایید.
  8. از دستکش ها و چکمه های چرمی در هنگام سمپاشی استفاده نکنید.
  9. قبل از استفاده از وسایل حفاظت فردی در سمپاشی از سلامت آنها مطمئن شوید و در صورت وجود هرگونه عیب و نقص در وسایل از استفاده آنها خودداری نمایید.
  10. دستکش های مورد استفاده را جهت اطمینان از نداشتن نشتی چک کنید.
  11. از خوردن، آشامیدن و استعمال سیگار در هنگام سمپاشی جداً خودداری نمایید.
  12. بعد از اتمام سمپاشی قبل از درآوردن دستکش ها، ابتدا آنها را با آب بشویئد و سپس دستکشها را درآورده و دوباره دستها را بشویید.
  13. ظروف محتوی سم را در جای مناسب که باعث آلودگی محیط زیست نشود بشوئید.
  14. از بردن لباسها و وسایل حفاظت فردی آلوده به سموم به منزل خودداری نمایید. (لباس افراد سمپاش در محیط کار شسته شود).
  15. به جهت جلوگیری از آلودگی محیط زیست از سم پاشی در هنگام بارندگی یا قبل از بارندگی خودداری شود.
  16. سموم ریخته شده در زمین یا محیط کار را به داخل ظروف مهر و موم جاروب . باقیمانده مواد را با ماسه خشک یا سایر مواد جاذب خنثی جمع آوری کنید.
  17. از شستشوی مواد ریخته شده قبل از جمع آوری کامل آن در آبراه ها و فاضلاب خودداری نمایید.

 

تذکر : سموم مختلف ارگانوکلره، ارگانو فسفره و یا کارباماتی بر بخشهای مختلف بدن تاثیر گذار بوده و منجر به ایجاد عوارض در افراد استفاده کننده می شوند. انجام معاینات دوره ای برای افرادیکه بصورت پیوسته در این مشاغل هستند. و وظایف تولید سموم و یا استفاده از آنها را بر عهده دارند، ضروری می باشد. برای مثال مواجهه با سموم ارگانو فسفره که هم اکنون کاربرد بیشتری یافته اند منجر به تجریه آنزیم استیل کولین استراز شده، که در نهایت منجر به تجمع استیل کولین در بدن شده و عواقب عصبی و … را بدنبال خواهد داشت

 

اصول درمان مسمومیت حاد ناشی از آفت كش ها

برای درمان مسموميت های ناشی از انواع مختلف آفت كش ها دستورالعمل های متفاوتی وجود دارد. اطلاعات ویژه در مورد مسمومیت حاد با آفت كش ها، معمولا در برچسب آنها قید می شود. در زمان بروز شرایط اضطراری باید برچسب آفت كش همراه افراد آسیب دیده به مراکز درمانی فرستاده شود. به نکات زیر در مورد درمان مسمومین ناشی از مواجهه با آفت كش ها توجه داشته باشید:

۱- رفع آلودگی پوست

دست و ساعد دارای بیشترین تماس پوستی با آفت كش ها هستند. این مواجهات معمولا از طریق پاشش یا ترشح آفت كش ها در حین مخلوط کردن آنها اتفاق می افتد. بايد تمامی لباس های آلوده را از تن مسموم بیرون آورد، قسمت های آلوده شده را با مقدار زیادی از آب و صابون شستشو داد. اگر قسمت های زیادی از بدن مسموم با آفت كش آلوده شده باشد باید بدن با آب و صابون شستشو داد و برای پاکسازی پوست و موی سر از شامپو استفاده نمود. همچنین توجه شود که آفت كش ها زیر ناخن یا چروک پوست مسموم باقی نمانده باشند. اطرافیان مسموم بايد از تماس با لباس بسیار آلوده مسموم خودداری کنند. در حین شستشوی بدن مسموم از دستکش های مقاوم در برابر مواد شیمیایی استفاده شود.

 

۲- مواجهه تنفسی

سریعاً مسموم را به محلی با هوای تازه انتقال دهید. از باز و تمیز بودن راه تنفسی مسموم اطمینان حاصل کنید. اگر مسموم تشنج کرده باشد تنفس او را بررسی کنید و سر او را از ضربه دیدن و افتادن محافظت کنید. چانه مصدوم را بالا نگه دارید تا زبانش موجب بسته شدن راه تنفسی او نشود. اگر به نظر می رسد که مسموم از لحاظ عصبی دچار آسیب دیدگی شده است، سریعاً او را به اکسیژن متصل کنید. اگر تنفس مسموم متوقف شده باشد به او تنفس مصنوعی بدهید تا دوباره نفس کشیدن فرد شروع شود یا تا زمان رسیدن به بیمارستان، تنفس مصنوعی را ادامه دهید.

 

۳- مواجهه آفت كش ها با چشم

چشم ها را سریعا و به آرامی با آب فراوان شستش و دهید. برخی از آفت كش ها مي توانند بعد از تماس موجب آسیب چشمی شوند. پلک ها را باز نگه دارید و در صورت امکان با جریان ملایم آب تمیز که دارای درجه حرارتی معادل درجه حرارت بدن است، شستشو را انجام دهید. چشم ها را حداقل به مدت ۱۵ دقیقه شستشو دهید. آب شستشو را با دارو یا مواد شیمیایی مخلوط نکنید زیرا ممکن است موجب افزایش پتانسیل آسیب رسانی شود. توجه داشته باشید در محل سمپاشی یا محل مخلوط کردن آفت كش ها یک دوش شستشوی چشم وجود داشته باشد یا حداقل یک جعبه ي کمک های اولیه حاوی بطری شستشوی چشم در دسترس باشد.

 

۴- سوختگی شیمیایی پوست

لباس آلوده شده را از تن مسموم بیرون آورید. پوست را با مقدار زیادی از آب خنک شستشو دهید. از کاربرد پماد، پودر و دیگر داروهای سوختگی شیمیايی موجود در جعبه ي کمک های اولیه اجتناب کنید.

 

۵- بلعیدن آفت كش ها

خوردن آفت كش ها نیاز به مراقبت های فوری و ویژه پزشکی دارد:

اگر آفت كش هنوز در دهان بیمار باشد، دهان را با مقدار زیادی آب شستشو دهید. سریعاً نکات درمانی برای مسمومیت خوراکی که در برچسب آفت كش قید شده است را مطالعه نمائید یا با مراکز اورژانس تماس بگیرید تا مطمئن شوید که آیا نیاز به رقیق سازی آفت كش خورده شده وجود دارد یا خیر. برخی از آفت كش ها را به هیچ وجه نباید رقیق سازی کرد. این اطلاعات در برچسب قید شده است و همچنین می توان از راهنمائي های اورژانس و مراکز سم شناسی محل، استفاده نمود.

بررسی نمائید اگر نیاز به تحریک مسموم به استفراغ است این کار را انجام دهید. برای جلوگیری از خفه شدن بیمار، باید او را در حالت دو زانو بنشانید. با استفاده از شربت اپیکا مصدوم را به استفراغ کردن وادار کنید. اما اگر این شربت در دسترس نباشد باید انگشت خود را در دهان مسموم قرار دهید و پشت گلوی او را با انگشت لمس کنید تا مسموم استفراغ کند. برای تحریک مسموم به استفراغ از آب نمک استفاده نکنید و مایعات دیگر هم به مسموم نخورانید. اگر فرد بیهوش باشد او را وادار به استفراغ نکنید، زیرا می تواند سبب خفه شدن مسموم شود.

 

روش هاي ايمن استفاده خانگي از آفت كش ها

آپارتمان ها و منازل مي توانند محل های مناسبی برای زندگی بعضی آفت ها از جمله سوسک، موریانه، مورچه، موش، قارچ ها و کپک ها باشند. بعضی از آفت ها مي توانند برای اعضای خانواده خطرات بهداشتی ایجاد نمایند. بنابراین زمانی که این آفت ها در منازل دیده شوند کنترل آنها امری ضروری مي باشد.

امروزه مي توان از بین روش های گوناگون، از راهبردی مناسب برای کنترل آفت ها در منازل بهره گرفت. بعضی مواقع اجرای یک روش کنترل غیر شیمیایی برای کنترل آفت ها مي تواند به اندازه یک روش شیمیایی راحت و موثر باشد. روش های گوناگونی برای کنترل آفات وجود دارند که مي توان روش های پیشگیری از ورود و رشد آفات در منازل، كنترل های بر اساس روش های غیر شیمیایی و استفاده از آفت كش های شیمیایی را نام برد.

۱- مدیریت کنترل آفت ها

موثرترین راهبرد کنترل آفت ها، ترکیب چند روش کنترلی در یک راهکار است که به آن مدیریت یکپارچه آفت ها گفته مي شود. در این روش تاکید بر پیشگیری از آسیب های ایجاد شده توسط آفت ها است. به منظور انتخاب راهکار مناسب برای کاهش آسیب ایجاد شده توسط آفت ها به طوری که روش دارای بیشترین صرفه اقتصادی باشد و کمترین میزان خطر برای افراد، محیط زیست و سرمایه را دارا باشد، داشتن اطلاعات کافی در خصوص آفت ها و راههای مختلف کنترل آنها امری ضروری است. داشتن شناخت در مورد روش های گوناگون کنترل آفت ها باعث ایجاد توانایی انتخاب موثرترین راهکار در بین تمامی راهکارهای موجود مي شود.

 

برای کنترل مشکل آفت ها در منزل باید مراحل زیر را انجام داد:

۱-  شناسایی وجود مشکل آفت. این مرحله اولین و مهمترین مرحله در کنترل آفت ها است. تعیین کنید که واقعاً با چه مشکلی روبرو هستید. شناسایی بعضی از آفت ها یا علائم ناشی از آنها ساده است. شناسایی سوسک، موش و علائم آنها در منزل راحت است. اما بعضی مواقع شناسایی آفت، کار مشکلی است برای مثال وقتی یک گیاه خانگی دچار بیماری مي شود ممکن است دلیل آن ضعیف بودن خاک گلدان یا کمبود آب باشد تا وجود یک آفت.

۲- تصمیم گیری در این خصوص که تا چه وسعتی نیاز به کنترل آفت ها است. کنترل آفت ها به معنی ریشه کنی آفت ها نیست. اصرار بر پاکسازی درون و بیرون خانه از آفت ها تنها سبب ایجاد هزینه بالا و استفاده بیش از حد از آفت كش ها و احتمال مواجهه با خطرات ناشی از آنها مي شود.

۳- انتخاب موثرترین راهکار. با استفاده از اطلاعات جمع آوری شده در مرحله ۱ و پاسخ به سوال مرحله دوم و آشنایی داشتن با روش های پیشگیری از ورود آفت ها به منزل، آشنایی با روش های استفاده از كنترل های غیر شیمیایی آفت ها و نهایتا آشنایی با روش های استفاده از آفت كش های شیمیایی، مي توان بهترین روش را انتخاب نمود.

۴- ارزیابی نتایج. بعد از اینکه یک روش کنترلی انتخاب و اجرا گردید باید میزان تاثیر آن را بررسی نمود.

۲- پیشگیری از بروز مشکل آفت ها

آفت ها همیشه در جستجوی مکانی هستند که در آن مکان نیازهای اساسی برای زنده ماندن آنها مانند هوا، غذا، رطوبت و پناگاه تأمین شود. بهترین راه کنترل آفت ها، جلوگیری از ورود آنها به خانه و حیاط منازل است. شما می توانید برای انجام این کار نیازهای زنده ماندن آفت ها را از بین ببرید. اقدامات پیشگیرانه زیر را انجام دهید:

پیشگیری در فضای داخلی منازل

  • حذف آب و منابع رطوبت:

تمامی موجودات زنده از جمله آفت ها برای ادامه حیات به آب نیاز دارند. نشتی لوله های آب را بگیرید و اجازه ندهید در منزل و مناطق اطراف، آب جمع شود. به طور مثال از جمع شدن آب و مرطوب ماندن بخش های مختلف آشپزخانه مانند زیر یخچال یا ظرفشویی خودداری نمائید.

  • حذف غذا

مواد غذایی را درون ظروف شیشه ای یا پلاستیکی دردار نگه داری کنید، آشپزخانه را تمیز نگه دارید و بقایای روغن پخت و پز را از بین ببرید. باقی مانده غذا را در سطل زباله دردار بریزید و آن را مرتبا خالی کنید.

  • پناهگاه و محل های پنهان شدن آفت ها را در منزل از بین ببرید.

ترک ها و حفره ها را درز بندی کنید تا آفت ها به آنها دسترسی نداشته باشند. از نگه داری روزنامه، کیسه های خالی مواد کاغذی و جعبه های مقوایی برای مدت طولانی خودداری کنید. وسایل و تجهيزات بسته بندی شده و دارای جعبه را قبل از منتقل کردن به داخل خانه از نظر وجود آفت بررسی نمائید.

  • مسدود کردن راه ورود آفات

روی پنجره ها، توری مناسب نصب نمائید. روی تمامی محل های خروج فاضلاب از محافظ های مناسب استفاده کنید. تمام راه های ورودی که آفت ها مي توانند از طریق آنها وارد خانه شوند مسدود نمائید. برای تمامی در و پنجره ها درزگیر مناسب نصب نمائید. زمانی که از درها استفاده نمی کنید، آنها را ببندید.

پیشگیری در محیط خارج منزل

محل های مخفی شدن آفت ها در خارج منزل را از بین ببرید. در صورتی که در منازل دارای حیاط و باغچه زندگی می کنید، بقایای شاخ و برگ گیاهان باغچه را که محل مناسبی برای رشد موریانه و مورچه است از بین ببرید. گیاهانی که بیمار شده اند، میوه هایی که روی زمین افتاده اند و برگ های زیر درختان مي توانند پناهگاه آفت ها باشند آنها را در اسرع وقت جمع آوری و دفع نمائید. محل های مناسب برای رشد و تولید مثل آفت ها را از بین ببرید. از جمع شدن زباله ها جلوگیری نمائید زیرا محل مناسبی برای زندگی موش، مگس و سوسک است. فاضلاب ها را به طور مناسب دفع نمائید زیرا باعث ازدیاد مگس و آفت های دیگر مي شوند.

 

۳- انتخاب مناسب آفت کش ها

هنگامی که به این نتیجه رسیدید که برای کنترل آفت ها باید از آفت كش استفاده نمائید، حتما در ابتدا به این نکته توجه داشته باشید که “بیشترین موارد تماس افراد با آفت كش ها ناشی از استفاده آنها در منازل یا اطراف آنها اتفاق افتاده است”.

بسیاری از این آفت كش ها برای انسان خطرناک است خصوصا زمانی که به طور نامناسب نگه داری، استفاده و دفع شوند. نتیجه حاصله از کاربرد آفت كش های شیمیایی معمولا موقت است و تکرار استفاده ضروری است. در طول زمان بعضی از آفت ها نسبت به آفت كش ها مقاوم می گردند این بدان معنا است که این آفت ها با آفت كش های شیمیایی انطباق می یابند و استفاده از آفت کش اثری بر آنها نخواهد داشت. در این شرایط باید از مواد دیگر یا روش های دیگر برای مبارزه استفاده نمود. بنابراین قبل از استفاده از آفت کش باید به این اطمینان رسیده باشید که استفاده از آفت كش دارای اثر مناسب است. برای کاهش خطرات ناشی از استفاده از آفت كش ها در منزل به موارد زیر توجه داشته باشید:

  • آفت کش مناسب را انتخاب نمائید.
  • برچسب آفت كش را بخوانید.
  • به مقدار مورد نیاز آفت كش خرید و استفاده نمائید.
  • آفت كش را به طور ایمن و صحیح استفاده نمائید.
  • آفت كش را به طور صحیح نگه داری و دفع نمائید.

۴- انتخاب صحیح آفت كش

در صورتی که تصمیم گرفته اید خودتان نسبت به سم پاشی منزل اقدام نمائید مهمترین سوالی که در ابتدا باید جواب آن را پیدا کنید این است که مناسب ترین آفت كش برای شرایط شما کدام است. آفت كش های خانگی دارای شکل های مختلفی هستند که مي توان محلو ل، آئروسل، پودر، گرانول، طعمه و پودرهای قابل خیس شدن را نام برد. پودرهای قابل خیس شدن همانطور که از نامشان پیدا است با آب و یا مایعات دیگر مخلوط و سپس استفاده مي شوند. آفت كش های محلول معمولاً در آب رقیق مي شوند. برای آفت های مختلف باید فرمولاسیون مناسب استفاده نمود. بسیاری از آفت كش ها، مانند اسپري های، به صورت آماده برای استفاده عرضه مي شوند.  استفاده از این شکل آفت كش ها راحت تر و عملی تر است چون نیاز به اندازه گیری و مخلوط کردن ندارند.

 

۵- قبل از خرید آفت كش بر چسب آن را بخوانید.

با توجه به اطلاعات موجود در برچسب ها، آفت كش ها را با هم مقایسه نموده و با توجه به موارد زیر آفت كش مورد نظر خود را انتخاب نمائید:

  • مطمئن باشید که مشکل را به خوبی شناسایی کرده اید. سپس آفت كشی را انتخاب کنید که ضمن اینکه شما را به هدفتان می رساند کمترین سمیت نیز برای انسان و محیط زیست دارد.
  • وقتی که روی برچسب کلمه “همه کاره” (Broad-Spectrum) دیدید، به این معنی است که آفت كش برای انواع گوناگون آفت ها موثر است. ولی اگر روی برچسب کلماتی مانند “اختصاصی یا ویژه” (Selective) مشاهده نمودید به این معنی است که آفت كش تنها برای یک یا چند آفت موثر است.
  • روی برچسب آفت كش دنبال کلمات “خطر، هشدار یا احتیاط “(Danger, Warning, or Caution) بگردید. این کلمات نشان دهنده میزان سمیت آفت كش برای انسان است.

نوع آفت كش )آئروسل، پودر، طعمه و غیره( را متناسب با محل مورد استفاده و آفتی که می خواهید کنترل نمائید انتخاب کنید.

 

۶- نحوه صحیح استفاده از برچسب آفت كش ها

برچسب آفت كش ها بهترین راهنما برای استفاده ایمن و موثر از آفت كش ها است. دستورالعمل های چاپ شده در برچسب ابتدا به شما کمک میک‌ند تا با کمترین ریسک به بیشترین سود که کنترل آفت است برسید. قبل از خرید، برچسب را بخوانید. قبل از مخلوط کردن و استفاده برچسب را بخوانید. قبل از انبار کردن یا دفع برچسب را بخوانید. به حافظه خود اعتماد نکنید.

 

مهمترین بخشهای برچسب یک آفت کش

۱- شماره ثبت در سازمان محیط زیست امریکا. این عدد نشان دهنده این است که سازمان محیط زیست امریکا این آفت کش را مورد ارزیابی قرار داده است و در صورتی که آموزش های موجود در برچسب به دقت مطالعه شود استفاده از آن دارای کمترین ریسک خواهد بود.

۲- ترکیب اصلی یا فعال آفت كش: ترکیب فعال در آفت كش ماده شیمیایی است که سبب کشتن و کنترل آفت هدف می گردد.

۳- کلمات هشدار دهنده: کلمات هشدار دهنده “احتیاط، هشدار و خطر” نشان دهنده قدرت آفت كش برای ایجاد مسمومیت در افراد است. کلمه “احتیاط” روی آفت كش هایی نوشته مي شود که خطر کمتری برای انسان داشته باشند. کمله “هشدار” نشان می دهد که آفت كش دارای خطر بیشتری برای انسان است. کلمه “خطر” نشان دهنده این است که آفت كش بسیار سمی و تحریک کننده است. این نوع آفت كش ها را باید با احتیاط بسیار بالا استفاده نمود زیرا مي توانند سبب سوختگی شدید پوست و چشم ها شوند.

۴- احتیاط های لازم هنگام استفاده: در این قسمت از برچسب تجهیزات حفاظتی ضروری مانند دستکش و عینک، که هنگام کار با آفت كش لازم است، ذکر مي شود. در این قسمت چگونگی حفاظت از بچه ها و همچنین حیوانات خانگی در منطقه ای که آفت كش مورد استفاده قرار گرفته است را یادآوری می کند.

۵- خطرات زیست محیطی: در این قسمت خطرات زیست محیطی آفت كش همانند خطرات برای حیات وحش، ماهي ها، پرندگان یا حیوانات و آلودگی آبها ذکر مي شود.

۶- دستورالعمل استفاده: با خواندن این قسمت مطمئن مي شوید که آفت كش برای آفت مورد نظر شما مناسب است. برای مثال ممکن است در این قسمت قید شده باشد که آفت كش تنها برای کنترل مورچه مناسب است و نمي توان از آن برای کنترل مگس استفاده نمود. تنها از مقدار آفت كشی که در این قسمت ذکر شده است، استفاده نمائید. دستورالعمل های این قسمت را به دقت مطالعه و رعایت نمائید.

۷- آموزش کمک های اولیه: در این قسمت کمک های اولیه به کسی که به طور تصادفی با آفت كش مسموم شده است را آموزش می دهد. لازم به ذکر است که در این قسمت تنها کمک های اولیه ذکر مي شود و همیشه باید برای درمان به پزشک یا مراکز درمان مسموميت ها مراجعه نمود.

هنگام انتقال فرد مسموم به مراکز درمانی برچسب یا ظرف آفت كش را به همراه خود داشته باشید.

۸- انبار و دفع آفت كش: برای نگه داری یا دفع ایمن آفت كش حتما این بخش از برچسب را با دقت مطالعه نمائید. سعی کنید همیشه آفت كش را در ظرف خودش و دور از دسترس بچه ها نگه داری نمائید.

 

۷- تعيين دقيق مقدار آفت كش مورد نیاز برای استفاده

بسیاری از آفت كش ها به صورت آماده برای استفاده عرضه می گردند این آفت كش ها معمولا به صورت اسپری هستند. در صورتی که شکلی از آفت کش را خریداری مي نمائید که نیاز به اندازه گیری و مخلوط کردن با آب دارد با توجه به سطحی که قصد دارید آفت کش را در آن استفاده نمائید مقدار مورد نیاز را به دقت انداز ه گیری و مصرف نمائید. بنابراین قبل از مخلوط کردن آفت كش ابتدا مقدار سطحی را که می خواهید سم پاشی نمائید اندازه گیری نمائید و حجم آفت کش مورد نیاز را به دقت معین نمائید و سپس اقدام به مخلوط کردن و آماده سازی آفت كش نمائید.

 

مسمومیت با قرص برنج (فسفید آلومینیوم)

یک گروه از عوامل دفع آفات که به علت اثر بخشی زیاد و قیمت ارزان به عنوان جونده کش و قارچ کش در برخي از كشورهاي جهان و از جمله ايران مورد استفاده قرارگرفته­اند، فسفیدهای فلزی مانند: فسفيد آلومينيوم، فسفيد روي، فسفيد كلسيم و فسفيد منيزيوم می‌باشند. فسفیدهای فلزی به عنوان عوامل آفت­كش، معمولاً به اشكال مختلف مانند: قرص، پلت، پودر، بلانكت و طعمه تهيه و مورد استفاده قرار مي­گيرند. در اثر تماس اين تركيبات با رطوبت موجود در هوا يا محصولات كشاورزي و یا اسید معده (در صورت مصرف خوراكي) گاز فسفين آزاد می­شود.

 

فسفین گازي بسیار سمی است، این گاز حتي در غلظت­ های پایین کشنده است و به همین خاطر، فسفيد آلومينيوم برای کنترل و از بين بردن حشرات و آفات انباري محصولاتي مانند برنج و غلات در سوله­ ها مورد استفاده قرار مي­گيرد. از فسفيد روي يا منيزيوم نيز به عنوان يك جونده­ كش استفاده مي­شود. خوردن اين عوامل توسط جوندگان، سبب آزاد شدن گاز فسفين در معده آنها شده و موجب بروز مسموميت و مرگ در آنها مي­شود.

 

 

فسفيد آلومينيوم در كشور ما از ساليان قبل جهت نگهداري و حفظ محصولاتي مانند برنج از آسيب ايجاد شده توسط آفات انباري در مصارف صنعتي(سيلوها) و مصارف خانگي مورد استفاده بوده است. از اينرو، قرص آفت كش حاوي فسفید آلومینیوم در کشور ما، به ویژه در نواحی شمالی کشور تحت عنوان ” قرص برنج” معروف می­باشد. اين فرآورده با نام تجاري Phostoxin و به شكل قرص های به وزن سه گرم و به رنگهاي سفيد، خاكستري و قهوه اي حاوی ماده موثره فسفید آلومینیوم و ساير تركيبات شامل اوره و کاربامات آمونیوم بوده و در اثر تماس با آب و يا اسيد تولید گاز فسفین، آمونیاک و دی اکسید کربن می­نماید.

قابل ذكر است نوع ديگري از فرآورده موسوم به قرص برنج جهت نگهداري و حفظ محصولات از آفات انباري به ويژه جهت مصارف خانگي در كشور ما موجود بوده و به صورت قانونی به فروش مي­رسد كه فاقد ماده سمي فسفيد آلومينيوم بوده و حاوي عصاره سير، تالك و نمك طعام مي­باشد. اين قرص­ها كه به عنوان “قرص برنج با منشا گياهي” شناخته مي­شوند، فاقد اثرات سمي و كشنده براي انسان مي­باشند و مصرف آن در انسان بي خطر محسوب مي­شود.

با توجه به اینکه تاکنون مکانیسم دقیق بروز اثرات سمی فسفید آلومینیوم در انسان شناخته نشده است، هیچ پادزهر اختصاصی در درمان مسمومیت حاد با آن وجود ندارد و اقدامات درمانی تنها شامل اقدامات حمایتی – علامتی می­باشد. از لحاظ زمان بروز علايم و نشانه­هاي باليني مسموميت، بعد از مصرف خوراکی قرص فسفيد آلومينيوم، علايم و نشانه ها، ۱۵-۱۰ دقیقه سمیت ظاهر می شود و مرگ در مدت کمتر از ۶ ساعت ممکن است رخ دهد.

شایع­ ترین علایم و نشانه هاي باليني عبارتند از: بي­ اشتهايي، بی­ قراری، تحریک پذیری، گیجی، سرگیجه، لرزش، دوبینی، عدم تعادل، تنگی نفس، دردهاي شکمی، تهوع، استفراغ، (در پاره­ ای موارد استفراغ و يا مدفوع سیاه­ رنگ)، تعریق، ضعف و بی حالی، افت شديد فشار خون، کاهش برون­ده قلبی، اختلال در ضربان قلب، خيز ریوی، سیانوز، اختلالات و آسيب ­هاي كليوي، زردی، بزرگي كبد و طحال، فلج روده ­ای، تشنج و کاهش رفلکس ­ها، نشانگان زجر تنفسي حاد، آسيب كبدي، اختلالات خوني، اختلالات الكتروليتي، اختلال در تعادل اسيد- باز و شوک. در ضمن بوی سير و يا ماهی گندیده از تنفس بیمار ممکن است استشمام گردد.  بیشتر مرگ و میرها در خلال ۱۲-۲۴ ساعات اولیه­ ی مسمومیت اتفاق افتاده و معمولاً ناشی از ایست قلبی است. مرگ و میر بعد از ۲۴ ساعت اغلب ناشی از نارسایی کبدی و كليوي است.

با توجه به اينكه نگهداري نامناسب اين تركيب در شرايط نامناسب و مكان­هاي مرطوب، با افزايش احتمال آزاد سازي گاز سمي فسفين از قرص­ ها همراه است و استنشاق گاز سمي متصاعد شده از اين آفت كش نيز مي­ تواند در انسان كشنده باشد، و مواردي از بروز مسموميت هاي اتفاقي در كودكان و بزرگسالان در كشور در اثر استنشاق گاز سمي فسفين متصاعد شده از قرص برنج  كه در منزل مسكوني نگهداري شده بود، وجود دارد. از اينرو، بايد از نگهداري اين فرآورده در خانه جداً خودداري نمود.

در کشور های توسعه یافنه این قرص تنها به صورت تجاری و برای از بین بردن آفات در سیلو ها و کانتینر های صادراتی استفاده می شود و دسترسی عمومی به آن تقریبا وجود ندارد، بر همین اساس موارد مسمومیت چه عمدی و چه تصادفی بسیار محدود است.

مرگ ناشی از مصرف قرص برنج:

شاید مهمترین نکته درباره خودکشی با قرص برنج بی اطلاعی مصرف کنندگان از مرگ طولانی، دردناک و غیر قابل اجتناب آن باشد. مرگ بر اثر مصرف قرص برنج مرگی دردناک است. فرد عطش زیادی دارد و تا وقتی زنده است هوشیار و بیدار بوده و سوزش شدیدی در بدن خود احساس می کند. این قرص ظرف سه تا چهار ساعت سیستم تنفس و قلب را دچار مشکل کرده و فرد در اثر مرگی زجرآور خواهد مرد. گاز فسفین آزاد شده در اثر مصرف این قرص با مختل کردن فعالیت های آنزیمی تغییر شکل گلبول های قرمز، مرگ سلولی و مختل کردن عملکرد کلیه اندام های حیاتی از جمله مغز، ریه، معده و … باعث مرگ تدریجی و دردناک می گردد.

 

اقدامات درمانی برای مسمومان قرص برنج، تنها اقدامات حمایتی- علامتی و در حقیقت هی پادزهر شناخته شده ای برای آن وجود ندارد. میزان تاثیرگذاری این اقدامات برای مسمومان بستگی کامل به میزان مسمومیت و زمان رسیدن به مرکز درمانی دارد و میزان مرگ در مسمومیت با قرص برنج ۸۰ تا ۱۰۰ درصد است. آنچا باید مد نظر قرار گیرد، آن است که معدود موارد درمان شده مربوط به مسمومین تنفسی بوده ومسمومین گگوارشی نجات نمی یابند.

در پايان با توجه به سميت بالا، غيرقانوني بودن خريد و فروش و كاربرد خانگي قرص برنج در كشور، مهم ترين گام جهت پيشگيري از بروز مسموميت­ هاي كشنده با اين آفت­كش، افزايش آگاهي عموم افراد جامعه از خطرات اين سم و خودداري از هر گونه خريد، نگهداري و بكارگيري آن در جهت مصارف خانگي مي­باشد.

 

پيامهاي مربوط به “پيشگيري از مسموميت با سم فسفید آلومینیوم (قرص برنج)”

  • آيا مي دانيد در كشور ما مسموميت با سموم كشاورزي يكي از علل مهم ايجاد مسموميت ها است؟
  • از سموم صنعتی و کشاورزی در محیط منزل استفاده ننمایید. این سموم سلامت خانواده را به خطر خواهد انداخت.
  • سم فسفید آلومینیوم(قرص برنج) یک کالای قاچاق است. بنابراین عرضه آن توسط فروشنده های سم و عطاری ها ممنوع و دارای مجازات می باشد.
  • خرید، فروش، توزیع و ارائه قرص برنج در عطاری ها و سم فروشی ها ممنوع و عاملین این امر مشمول مجازات خواهند شد.
  • آسيب ناشي از مسموميت با قرص برنج مي تواند جبران ناپذير باشد. با جایگزین نمودن این سم با سیر و نمک خانواده خود را محافظت كنيد.
  • از نگهداری محصولات خطرناك مانند سم قرص برنج در منزل، آشپزخانه و کمد اجتناب نمایید.
  • برای پیشگیری از آفت زدگی غلات و حبوبات در منزل، بجای استفاده از قرص برنج که بسیار سمی و کشنده است، از سیر که کاملاً بی خطر می باشد استفاده نمایید.
  • آیا می دانستید تنفس گاز متصاعد شده از قرص برنج می تواند منجر به مرگ شود.
  • قرص برنج و گاز حاصل از آن هردو بسیار سمی و کشنده است، خانواده خود را محافظت نمایید.
  • در صورت مسمومیت اتفاقی یا تعمدی با قرص برنج، مصدوم باید بدون اتلاف وقت به بیمارستان منتقل شود.
  • بر اساس آمار بدست آمده از سازمان پزشکی قانونی کشور، در سال گذشته ۱۹درصد از موارد مرگ ناشی از مسمومیت در ایران، ناشی از سمومی از قبیل قرص برنج، سموم دفع آفات نباتی، الکل و جونده کشها و سیانور بوده است.
  • نیمی از آمار مرگ ناشی از مسمومیت با سموم مختلف مانند قرص برنج، سموم دفع آفات نباتی و الکل،در اثر قرص برنج بوده است.
  • به رغم حذف سم قرص برنج از فهرست سموم رسمی کشور و ممنوعیت عرضه قرص برنج در عطاری ها و سم  فروشی ها، این سم توسط قاچاقچیان به کشور وارد می شود. 
  • هموطن گرامی از خرید قرص برنج قاچاق و نگهداری و مصرف آن در منزل که باعث به خطر انداختن جان عزیزانتان خواهد شد خودداری کنید.
  • بر اساس آمار منتشره از سازمان پزشکی قانونی کشور، قرص برنج مجموعاً در سالهای اخیر عامل ۵۵ تا ۶۰درصد از مرگهای ناشی از سموم بوده است.
  • از میان هر ۱۰۰ نفر مرگ ناشی از مسمومیت در کشور، عامل مرگ ۱۰ تا ۱۲ نفر از آنها قرص برنج بوده است.

 

 

سمپاشی غیرمجاز با قرص برنج باز هم قربانی گرفت. پسر جوانی که بر اثر استنشاق گاز متصاعد شده از سمپاشی واحد مجاور طبقه مسکونی خود در کیش با قرص برنج دچار مسمومیت شده بود، به دلیل بی‌توجهی پزشک اورژانس بیمارستان به علایم مسمومیت، تاخیر اورژانس در اعزام به محل وقوع حادثه و بی‌توجهی مدیر ساختمان به لزوم مطلع کردن پسر جوان بابت ضرورت تخلیه خانه، جان خود را از دست داد.

آرش صادقی، برادر متوفی (امین صادقی) یک روز پس از برگزاری مراسم هفتمین روز درگذشت برادر خود درباره شرح این حادثه  گفت: «برادر من ۳ ماه بود که برای کار به کیش رفته بود و در آنجا با دو تن از دوستان خود، ساکن یک واحد استیجاری بودند.

یک روز بعد از سمپاشی منزل همسایه، وقتی به خانه می‌روند دچار حالت تهوع می‌شوند. برادر من به اورژانس بیمارستان کیش مراجعه می‌کند و پزشک اورژانس بعد از معاینه می‌گوید که بر اثر یک ویروس دچار مسمومیت شده. برای برادرم سرم تجویز می‌کند و برادر من به منزل برمی‌گردد. به دلیل بدتر شدن علایم، دوباره به همان دکتر مراجعه می‌کند که این بار، پزشک اورژانس برای او قرص ضد تهوع تجویز می‌کند. من حدود نیمه‌شب با برادرم صحبت کردم و می‌گفت کمی بهتر شده. اما بعد از نیمه شب، حال هر سه نفرشان بدتر می‌شود. دوستش بعدها به من گفت حال‌شان در حدی بد بوده که دچار سوزش قلب شده بودند و قدرت حرکت کردن را از دست داده بودند.»

برادر متوفی افزود: «یکی از همخانه‌ها که در اتاق جداگانه‌ای خوابیده بود، به صاحب کارش اطلاع می‌دهد و او با اورژانس تماس می‌گیرد اما عوامل اورژانس ۱۱۵ می‌گویند مراجعه برای مسمومیت در شرح وظایف‌شان نیست و فقط برای موارد شکستگی و علایم قلبی می‌آیند. برای دومین بار با اورژانس تماس می‌گیرد اما اورژانس با ۱۵ دقیقه تاخیر می‌رسد ظاهرا برادرم فوت کرده بود و مامور میانسال اورژانس هم هیچ وسیله احیا و دستگاه تنفسی همراه نداشته و بعد از چند ثانیه احیای تنفسی برادرم، به صاحب کار این بچه‌ها می‌گوید من خسته شدم. شما احیا را انجام بده. در نهایت برادر من قبل از رسیدن اورژانس فوت می‌کند.»

برادر متوفی در توضیح علت مسمومیت این سه جوان گفت: «واحد مسکونی همجوار این بچه‌ها در سایت دیوار درخواست سمپاشی داده بود و یک نفر هم به این درخواست پاسخ می‌دهد و خانه با سم حاوی قرص برنج سمپاشی می‌شود. مدیر ساختمان به تمام واحدها اطلاع داده بود که در روز سمپاشی، خانه را تخلیه کنند اما به برادر من و دوستانش خبر نداده بود. آنها هم بی‌خبر از این اتفاق به خانه می‌آیند در حالی که گاز منتشرشده از قرص برنج، از طریق سیستم فاضلاب، وارد هوای منزل برادر من شده و باعث مسمومیت و در نهایت، فوت او شد.»

برادر متوفی در این باره افزود: «دیروز از اداره آگاهی با من تماس گرفتند و اعلام کردند که سمپاش ساختمان، بازداشت شده و در اعترافات اولیه اقرار کرده که حدود ۶۰ قرص برنج در محفظه سم ریخته بوده. در نتیجه کالبدشکافی از جسد برادر من هم آثار قرص برنج پیدا شده است. حالا ما از سمپاش، مدیر ساختمان که مساله سمپاشی را به برادرم و دوستانش اطلاع نداده، پزشک اورژانس بیمارستان کیش که با سهل‌انگاری حتی یک آزمایش برای بررسی علت مسمومیت در بار دوم مراجعه ننوشته و عوامل اورژانس ۱۱۵ که علاوه بر امتناع از اعزام، با تاخیر ۱۵ دقیقه‌ای و بدون وسایل احیا به محل حادثه آمده‌اند، شکایت کرده‌ایم.»

به دنبال این اظهارات، یکی از همخانه‌های متوفی هم که به دلیل مسمومیت شدید، به بیمارستان منتقل شده بود و پس از بهبود علایم، روز چهارشنبه ترخیص شد، در توضیح این واقعه  » گفت: «شنبه هفته گذشته، واحد همسایه ما خانه‌اش را سمپاشی کرد. امین (متوفی) همان روز در خانه بود. ما ظهر یکشنبه به خانه آمدیم و امین، بعدازظهر یکشنبه دچار حالت تهوع شد که دوستم او را به بیمارستان رساند. پزشک عمومی اورژانس هم با یک معاینه سطحی گفت چیز خاصی نیست. غروب همان روز و به فاصله ۴ ساعت، امین باز هم دچار حال تهوع شد و باز هم توسط همان دکتر عمومی در بیمارستان معاینه شد که این بار، پزشک برای او آمپول و قرص ضد تهوع تجویز کرد. یکشنبه شب، هر سه نفر شام خوردیم و من در اتاق خودم خوابیدم ولی امین و دوستم در سالن پذیرایی خوابیده بودند.

قبل از بامداد، هر ۳ نفر حالمان بد شد ولی فکر می‌کردیم مشکل ویروسی است. ساعت ۵ صبح حالم در حدی بد بود که فقط توانایی شماره گرفتن با گوشی‌ام را داشتم. به دوستم تلفن زدم و او هم بلافاصله به اورژانس تلفن زد که اورژانس به او گفته بود ما برای این موارد مراجعه نمی‌کنیم. وقتی دوستم به خانه ما رسید و شرایط ما سه نفر را دید، دوباره به اورژانس تلفن زد که این بار، رسیدن اورژانس حدود یک ربع طول کشید و امین قبل از رسیدن اورژانس تمام کرد. هر سه نفر ما به دلیل فوت مشکوک امین و علایم مسمومیتی که داشتیم به بیمارستان منتقل شدیم و همان موقع، رییس بیمارستان فکر می‌کرد امین قرص برنج خورده چون نتایج کالبدشکافی هم وجود قرص برنج در معده‌اش را تایید کرد اما بعد از انتقال ما به بیمارستان، مسوولان بهداشت و اداره آگاهی به خانه ما آمدند و پس از بررسی متوجه شدند که علت فوت و مسمومیت، استنشاق گاز قرص برنج ناشی از سمپاشی واحد همسایه بوده و سمپاش ۶۴ قرص برنج برای سمپاشی استفاده کرده است. گاز این قرص هم بدون بو بود و از راه فاضلاب‌های متصل ساختمان، وارد واحد ما شد و ما را مسموم کرد که بعد از این بررسی‌ها، نتایج را به بیمارستان اعلام کردند و خانه ما هم پلمب شد.»

این جوان در ادامه صحبت‌هایش افزود: «اگر پزشک اورژانس، بار دوم مراجعه امین از او آزمایش خون می‌گرفت، حتما متوجه مسمومیت قرص برنج می‌شد. ما از صاحبخانه و سمپاش شکایت کردیم چون صاحب خانه شماره تلفن ما را داشت و باید به ما خبر می‌داد که خانه را بعد از سمپاشی تخلیه کنیم.» سمپاشی واحد مسکونی با قرص برنج، ظرف ۴ سال گذشته، بارها قربانی گرفته است. تابستان ۹۴ خبری درباره مسمومیت ۳۳ زایر عربستانی مقیم در یکی از هتل‌های مشهد و فوت ۴ نفر از آنان منتشر شد. بازتاب این حادثه به حدی بود که وزارت امور خارجه عربستان با احضار سفیر ایران، نگرانی عمیق ریاض را اعلام کرد و خواستار روشن شدن موضوع شد.

به دنبال بررسی‌های کارشناسی، نماینده مردم مشهد در مجلس اعلام کرد: «مسوولان هتل … مشهد برای صرفه‌جویی در هزینه دفع حشرات، برای سمپاشی یکی از طبقات هتل، از قرص برنج استفاده کرده و گاز حاصل از تبخیر این قرص‌ها از راه کانال تاسیسات به محل اسکان زایران نشت کرده و موجب مسمومیت زایران عربستانی شده است. اسفند ۹۵ هم مدیر روابط عمومی دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان از فوت کودک چهارساله بندرعباسی بر اثر مسمومیت و فوت ناشی از استنشاق گاز قرص برنج خبر داد و افزود: «یک خانواده چهار نفری در بندرعباس بر اثر استنشاق گاز ناشی از قرص برنج دچار مسمومیت شدند که کودک چهارساله خانواده در این حادثه جان خود را از دست داد‌. این حادثه در یک مجتمع مسکونی سازمانی روی داده و ساکنان طبقه زیرین محل سکونت این خانواده، اقدام به سم‌گذاری از نوع قرص برنج کرده بودند که گاز آن به طبقه بالا راه یافته است.»

مردادماه امسال هم، دختر جوانی بر اثر علایم مسمومیت شدید به بیمارستان امام‌رضا(ع) مشهد منتقل شد و بر اثر شدت مسمومیت فوت کرد که مدیر روابط عمومی این بیمارستان در توضیح جزییات این حادثه، علت فوت او را استنشاق گاز متصاعد از قرص برنج اعلام کرد و افزود: «براساس بررسی عوامل مسمومیت و نیز حالات بیمار، پزشکان این بیمارستان احتمال آلودگی و مسمومیت با قرص برنج را حدس زدند که با طرح پرسش از پدر خانواده، سم‌پاشی منزل همسایه متوفی تایید شد. احتمال می‌رود شرکت مسوول سمپاشی، برای سم‌پاشی منزل مشتری خود از قرص برنج استفاده کرده و گاز ناشی از آن از طریق داکت پنجره، یا هر دریچه‌ای دیگر وارد منزل متوفی و مادرش شده باشد.»

کامبیز سلطانی‌نژاد، متخصص سم‌شناسی و عضو هیات علمی مرکز تحقیقات پزشکی قانونی، سازمان پزشکی قانونی کشور چندی قبل در اشاره به آمار مرگ‌ومیر در اثر مسمومیت با قرص برنج (فسفید آلومینیوم) گفت: «قرص‌های حاوی فسفید آلومینیوم در کشور، به ویژه در نواحی شمالی، برای نگهداری برنج و سایر غلات در انبارها و جلوگیری از تاثیر مخرب حشرات موذی، نسبتا رایج است. این فرآورده، تولید داخلی نداشته و بیشتر با نام تجاری Phostoxin® وارد کشور می‌شود.

از سال ۱۳۸۴ به دنبال گزارش سازمان پزشکی قانونی کشور به هیات نظارت بر سموم (به عنوان عالی‌ترین مرجع سیاستگذاری در زمینه واردات، صادرات، تولید و توزیع سموم آفت‌کش‌های کشاورزی در کشور) و با تصویب این هیات، فسفید آلومینیوم به شکل قرص تخت، از فهرست رسمی سموم کشاورزی کشور حذف و هرگونه واردات، توزیع و فروش آن ممنوع شد و هرگونه کاربرد کشاورزی این سم، تنها به صورت محدود و به شکل سایر فرمولاسیون‌ها و تحت نظارت کارشناسان کشاورزی در مصارف غیرخانگی و بیشتر در موارد صنعتی یا به عنوان جونده‌کش صورت می‌گیرد. متاسفانه تمامی قرص‌های برنج حاوی فسفید آلومینیوم که در بازارهای سیاه و مراکز غیرمجاز در کشور به فروش می‌رسند به صورت قاچاق و غیرقانونی وارد کشور می‌شوند.

استفاده از قرص‌های برنج حاوی فسفید آلومینیوم در کشاورزی به دلیل کارآیی بالای این فرآورده جهت از بین بردن آفات، قیمت ارزان، سهولت استفاده، عدم وجود باقیمانده در محصول، با استقبال زیاد از سوی کشاورزان همراه است و به علت تمایل کشاورزان به مصرف این سم جهت نگهداری محصول برنج، به ویژه در مصارف خانگی یا نیمه صنعتی، قاچاق این فرآورده از کشورهای همسایه و ایجاد بازار سیاه این سم در کشور وجود دارد. اگر چه در بسیاری موارد، علت مسمومیت در اثر مصرف عمدی و خوراکی این سم است، اما مواردی از بروز مسمومیت‌های شدید و کشنده تصادفی در اثر استنشاق گاز فسفین آزاد شده از قرص‌های برنج نگهداری شده در محیط‌های مرطوب، نیزگزارش شده است

متن خود را برای جستجو وارد نماید