در بحث تهیه وآماده سازی غذا، حشرات و جوندگان از مهمترین عوامل آلودگی هستند که از راههای مختلف به انبار، آشپزخانه و رستوران نفوذ می کنند ضمن ایجاد آلودگی، خسارتهای هنگفتی به بار می آورند. این روزها خیلی از صاحبان رستوران ها از وجود سوسک در رستوران معترض هستند. تاکنون بیش از هزار نوع سوسک شناسایی شده‌اند که فقط تعداد محدودی از آنها تمایل به ورود به این اماکن داشته و از نظر بهداشتی پر اهمیت هستند.

 

وجود سوسک در هر مکانی از نشانه های بی توجهی به پاکیزگی و بهداشت است. سوسک نیز در انتقال میکروبها و انتشار بیماریها نقش مهمی دارد و به علت تغذیه از انواع مواد غذایی و باقی گذاردن فضولات خود بر روی آنها و ایجاد بوی نامطلوب سلامت انسان را به خطر می اندازد، علاوه بر این مشاهدة سوسک موجب سلب آسایش روحی وروانی افراد می گردد . سوسک مقداری از غذای بلعیده شده را پس از هضم بر می گرداند و مدفوع خود را نیز در همه جا پخش میکند.

درز و شکاف دیوارها، پشت کابینت ها، اطراف لوله های آبگرم و نقاط گرم و مرطوب ساختمان بخصوص اطراف حلقه چاههای فاضلاب محل زاد و ولد سوسک ها است.

 

بسته به اینکه نوع سوسری (ریز یا درشت ) باشد نوع سمپاشی فرق دارد. سوسریها بطور کلی در اماکنی زندگی می کنند که گرم ، مرطوب ، تاریک و دارای مواد آلی در حال فساد باشند.

۱- برای مبارزه با سوسریهای نوع آمریکایی (درشت ) بیشتر راه آبها ، سرویسهای بهداشتی ، تاسیسات ، انباری ، موتورخانه ، فاضلاب ، و هر آن چیزی که با فاضلاب سر و کار دارد بایستی به دقت سمپاشی شود.

۲- در مورد سوسریهای آلمانی (ریز ) بایستی تاکید سمپاشی را بیشتر بر روی آشپزخانه و آبدارخانه ها انجام داد و لذا پشت و داخل کابینت ها ، پشت کلید و پریز، سوراخ رول پلاگ ، زیر سینک دستشویی ، اتصال لوله ها و سیم ها ، محل ورود و خروج انواع لوله ها و …. را سمپاشی کرد.

جهت ریشه کنی این حشره باید به موارد ذیل توجه کرد:

بهسازی محیط

˜ سوسک های ریز رستوران برای ادامه زندگی به ۴ فاکتور حیاتی: گرما، رطوبت ، غذا و پناهگاه نیاز دارند.

˜ بهسازی محیط و رعایت بهداشت محیط می تواند با از بین بردن فاکتور های حیاتی، باعث کنترل طولانی مدت سوسک های ریز در رستوران شوند.

اولین قدم در راه مبارزه با سوسک ها رعایت بهداشت و تمیز نگاه داشتن محیط از هر نوع آلودگی است و یا  آب ومواد غذایی را از دسترس آنها دور نگهداشت، دریچه فاضلابها را توری گذاشت، برای مبارزه با سوسک نیز میتوان از سموم شیمیایی استفاده کرد.

کنترل شیمیایی

˜کنترل شیمیایی یا سمپاشی دوره ای راهکاری است که بعد از بهسازی محیط می تواند پروسه کنترل را تکمیل کند.  

“مواردی که باید در انتخاب تجهیزات رستوران ها و آشپز خانه ها رعایت شود”

˜سطوح میز آماده سازی غذا

میز های آماده سازی غذا در رستوران از جمله محل های شیوع و رشد سوسک های ریز می باشد. در انتخاب این میزها باید دقت لازم بعمل آید که دارای هیج گونه درز و شکافی برای مخفی شدن این حشرات نباشند. و یا این شکاف ها با چسب های مخصوص درزگیری گردند.

˜ استفاده از میزهای آماده سازی دارای تخته های چوبی یا میزهای استیلی که در زیر آنها جهت مقاوت از ورق های چوبی استفاده شده باعث ایجاد محل مناسبی جهت رشد این حشرات می شود.طی روند سمپاشی رستوران ، سمپاشی این بخش ها با دقت خاصی دنبال می شود.

دستگاه های سرخ کن صنعتی

دستگاه های سرخ کن با اینکه دارای حرارت بالایی هستند ولی در هنگام شب محل مناسبی برای تغذیه سوسک های ریز بشمار می آیند. تخلیه روغن به صورت روزانه در پایان شیفت کار و نظافت لگن های این دستگاه از اهم موارد پیش کنترلی می باشد.

˜ در برنامه سمپاشی رستوران  کلیه قسمتهای سرخ کن با مواد مخصوص طعمه گذاری و سمپاشی می گردد.

قفسه و طبقات نگهداری مواد غذایی

˜ سوسک ها بیشتر وقت خود را صرف پیدا کردن منابع غذایی می کنند، و قفسه های نگهداری مواد غذایی از جمله نقاطی است که سوسک ریز علاقه خاصی به آن دارد.

˜ نظافت طبقات نگهداری غذا و بسته بودن درب کلیه قوطی ها و بسته های غذایی در مهار منابع غذایی این حشره نقش مهمی دارد.

˜ پیش از سمپاشی رستوران توصیه می گردد کلیه مواد داخل قفسه ها در کیسه های پلاستیکی بزرگ قرار گرفته و از محیط سمپاشی خارج گردد.

تجهیزات و لوازم آشپزخانه

˜ سوسک ها در طول روز در مخفیگاه های تاریک خود را پنهان می کنند. تجهیزات آشپزخانه مکان های ایده آلی جهت مخفی شدن سوسک های ریز به شمار می روند.

در˜ سمپاشی رستوران این مناطق با دقت و سموم خاصی جهت کنترل سوسک ها صورت می گیرد که هم آلایندگی برای لوازم نداشته باشد و هم از لحاظ قدرت ریشه کنی کارا باشد

سینک ظرف شویی

˜ در اطراف سینک های ظرف شویی ب دلیل وجود رطوبت و مواد غذایی محل مناسبی برای رشد سوسک ها می باشد. بنا براین رعایت نظافت این بخش در رستوران بسیار اهمیت دارد و باید بعد از شستسوی ظرف ها، سینک کاملا شسته و تمیز شود.

˜ در آشپزخانه هایی که کمتر مساله بهداشت را رعایت می کنند، سینک های ظرف شویی تبدیل به مکان ایده آلی جهت کلونی شدن و جذب سوسک های ریز می شوند.

˜ همچنین از راه سوراخ فاضلاب سینک ها سوسک های درشت فاضلابی نیز از مجاری فاضلاب به آشپزخانه راه پیدا می کنند.

سوئیچ های برق، پریزها و داکت ها

˜ داکت هایی که کابل های برق از آن عبور کرده اند جایگاه مناسبی برای مخفی شدن سوسک های ریز حتی از اثرات سمپاشی هستند.

˜ سوسک های ریز داخل سوراخ پریز ها و کلیدهای برق می توانند مخفی شوند لذا در سمپاشی رستوران این قسمتها با مواد مخصوص دارای اهمیت می باشد.

جایگاه طبخ غذا

˜ باقی مانده تکه های غذا در اطراف اجاق و میز آماده سازی غذا منبع مناسبی برای تغذیه سوسک های ریز رستوران فراهم می آورند.

˜ روغن های پخت پز در روی و اطراف اجاق گاز و میزهای کار همچنین قسمت های پایه و قسمتهای متحرک شیر های گاز رسوب کرده و ایجاد لایه های چربی می کند، که این مواد مورد استفاده سوسک های ریز می شوند.

˜ جهت تاثیر طولانی مدت سمپاشی رستوران زدودن چربی ها و پاکسازی کلیه این قسمتها باید به صورت روزانه در برنامه نظافت رستوران قرار گیرد.

“شرایط ساختمانی و بهداشتی مراكز تهيه، توليد، توزيع، نگهدارى و فروش مواد غذائى و اماكن عمومى”

طبق ماده ۱۶، ۱۷، ۱۸، ۱۹ و ۲۰ آيين نامه اجرايی ماده (۱۳) قانون اصلاح مواد خوردني،‌آشاميدني،‌آرايشي و بهداشتي مصوب ۸/۶/۱۳۸۰ وزير،  ساختمان باید دارای شرایط زیر باشد:

كف ساختمان بايد داراى شرايط زير باشد:

 الف- از جنس مقاوم، بدون درز و شكاف و قابل شستشو باشد. ب- داراى كف شور به تعداد مورد نياز، مجهز به شترگلو بوده و نصب تورى ريز روى آن الزاميست. ت- داراى شيب مناسب بطرف كف شور فاضلاب رو باشد.

دیوار ساختمان:

ديوار ساختمان از كف تا سقف از مصالح مقاوم بوده و طورى باشد كه از ورود حشرات و جوندگان جلوگيرى بعمل آورد. تبصره ۱- سطح ديوارها بايد صاف، بدون درز و شكاف و برنگ روشن باشد.

پوشش ديوارها بايد متناسب با احتياجات و لوازم مربوط به نوع كار و برحسب مشاغل مختلف، بشرح تبصره‏ هاى ذيل باشد. تبصره ۱- پوشش بدنه ديوار كارگاههاى تهيه مواد غذائى، آشپزخانه، آبدارخانه، انبار مواد غذائى، حمام، مستراح، دستشوئى، رختشويخانه بايد از كف تا زير سقف كارگاهها و كارخانجات توليدى مواد غذائى تا ارتفاع چهار متر كاشى، سنگ يا سراميك و ديوار كارخانجات از ارتفاع چهار متر به بالا مى‏تواند از سيمان صاف و صيقلى برنگ روشن باشد. تبصره ۲- پوشش بدنه ديوار انبارهاى بزرگ مانند انبارهاى عمومى و امثال آنها و بنكداريها مى‏تواند از مصالح ديگر مانند سنگ و سيمان صاف و صيقل و برنگ روشن باشد. تبصره ۳- سطح ديوار سالنهاى پذيرائى تا ارتفاع حداقل ۱۲۰ سانتيمتر از كف با سنگهاى صيقلى با سراميك و يا كاشى و از ارتفاع ۱۲۰ سانتيمترى تا زير سقف با رنگ روشن قابل شستشو پوشيده شود. تبصره ۴- پوشش بدنه ديوارهاى مراكز تهيه و فروش مواد غذائى از قبيل كبابى، جگركى كله و پاچه، سيراب و شيردان، ساندويچ و اغذيه، پيتزا، مرغ كنتاكى، قهوه ‏خانه و نظاير آنها بايد برحسب نوع بشرح زير باشد. بند ۱- چنانچه محل طبخ در مراكز فوق ‏الذكر از سالن پذيرائى جداسازى شده باشد قسمت طبخ مشمول تبصره ۱ و قسمت پذيرائى مشمول تبصره ۳ ماده ۱۸ فوق‏الذكر مى‏باشد. بند ۲- چنانچه محل طبخ از سالن پذيرائى جدا نشده باشد كليه ديوارهاى مراكز مذكور مشمول تبصره ۱ ماده ۱۸ مى‏باشد. تبصره ۵- سطح بدنه ديوارهاى مراكز فروش انواع شيرينى، خشكبار و آجيل، خواربار فروشى، لبنيات فروشى، انواع نان فروشى و عطارى تا ارتفاع ۱۲۰ سانتيمتر با سنگ يا كاشى و يا سراميك و از ارتفاع ۱۲۰ سانتيمتر تا زير سقف با رنگ قابل شستشو پوشيده شود. تبصره ۶- پوشش ديوارهاى مراكز فروش انواع گوشت و فرآورده‏هاى گوشتى (و ماهى – سوسيس – و كالباس و مواد پروتئينى) بايد از كف تا زير سقف كاشى يا سراميك با سطح صاف يا سنگ صيقلى باشد. تبصره ۷- پوشش بدنه ديوارهاى نانوائيهاى سنتى و كارگاههاى پخت انواع نانهاى ماشينى و ساندويچى و فانتزى و انبار آرد و شكر بايد از كف تا زير سقف از جنس كاشى يا سراميك با سطح صاف يا سنگ صيقلى باشد. تبصره ۸- سطح بدنه ديوارهاى سالن آرايشگاهها از كف تا زير سقف با رنگ روغنى قابل شستشو پوشيده شود. بديهى است پوشش بدنه ديوارهاى دستشوئى، سرشوئى، و مستراح در آرايشگاهها بايد از كف تا زير سقف با كاشى يا سراميك صاف و يا سنگ صيقلى باشد. تبصره ۹- پوشش سطح ديوار سالنهاى پذيرايى در رستورانها و چايخانه‏هاى سنتى بايد ضمن دارا بودن طرح و حالت سنتى از كف تا زير سقف از مصالح مقاوم، صاف، بدون فرورفتگى و شكاف و قابل شستشو باشد.

سقف:

سقف بايد صاف، حتى الامكان مسطح، بدون ترك خوردگى، و درز و شكاف و هميشه تميز باشد. تبصره- پوشش سقف آشپزخانه و هر نوع محل طبخ و همچنين گرمخانه و دوش حمام بايد از جنس قابل شستشو و برنگ روشن باشد.

درها و پنجره‏ها:

وضع درها و پنجره‏ها بايد داراى شرايط زير باشد. الف- درها و پنجره‏ها از جنس مقاوم، سالم، و بدون ترك خوردگى و شكستگى و زنگ‏زدگى و قابل شستشو بوده و هميشه تميز باشد. ب- پنجره بازشو بايد مجهز به تورى سالم و مناسب باشد به نحوى كه از ورود حشرات بداخل اماكن جلوگيرى نمايد. ج- درهاى مشرف به فضاى باز بايد مجهز به تورى سالم و مناسب و همچنين فنردار باشد بطوريكه از ورود حشرات و جوندگان و ساير حيوانات جلوگيرى نمايد.

 

سمپاشی بیمارستان ها

 

یکی ار مهم ترین اقدامات در زمینه بهداشت محیط  بیمارستان ها، کنترل حشرات و جانوران موذی می باشد. حشرات و جانوران موذی در بیماستان ها باعث انتقال عفونت های بیمارستانی می شوند و باید در این زمینه اقدامات جدی انجام شود. در هر بيمارستاني در صورت عدم رعايت موازين بهداشتي ، انواع عفونتهاي نازوكوميال noso comial ( در زبان يوناني noso  به معناي «بيماري»و comeion  به معناي «مراقبت»  است ) شيوع پيدا مي كنند .

 

 

بنا به تحقيقات بعمل آمده در آمريكا ،‌ حدود۵% بيماران بستري شده در بيمارستانها به عفونت بيمارستاني مبتلا مي شوند كه اين امر بطور متوسط مدت زمان بستري آنها را  ۷-۵  روز افزايش مي دهد كه در نتيجه حدود  ۷۵۰دلار هزينه درمان افزايش مي يابد . اين در حالي است كه جهت كنترل عفونتهاي بيمارستاني فقط به  ۵% اين هزينه نياز است . ازاين جا به صرفه بودن اقدامات كنترل عفونت بيمارستان مشخص مي شود .

اقداماتی که باید در زمینه مبارزه با حشرات و جوندگان در بیمارستان انجام شود:   
  • تهیه برنامه عملیاتی مبارزه جوندگان در ابتدای سال
  • طعمه گذاری در قسمت بیرون در اطراف بیمارستان
  • تعبیه تله های چسبی در قسمتهای مختلف بیمارستان و سقف های کاذب و انبار
  • گردپاشی ( پودر گریز ) در اطراف باغچه ها و فضای سبز برای جلوگیری از ورود مارمولک و مار بداخل بیمارستان
  • آموزش پرسنل خدمات جهت مبارزه با حشرات ، خزندگان و جوندگان
  • سمپاشی بیمارستان براساس برنامه زمانبندی و برحسب ضرورت
  • سمپاشی راههای فاضلابرو داخل ساختمان هر سه ماه یکبار و منهولهای فاضلاب هر ماه یکبار
  • نصب توری برروی ورودیهای مختلف و پرده هوا

 

سمپاشی انبارها

محصولات انباري بر خلاف آنچه كه اغلب تصور مي شود، تنها به چند قلم از غلات و يا حبوبات محدود نمي شود بلكه بطور كلي تمام مواد غذايي ، صنعتي و غيره را كه به نحوي در انبار ها ، سيلو ها و منازل نگهداري مي شوند و مورد حمله آفات قرار مي گيرند را شامل مي شود . بنابراين انواع غلات، حبوبات، محصولات آردي ، نان، دانه هاي روغني، بذرها ، ميوه هاي خشك، مواد گوشتي، داروئي، چوبي، پشمي، نخي، منسوجات، پوست ، كلكسيونهاي جانوري ، كتابخانه ها و صد ها اقلام ديگر مي توانند جز محصولات انباري محسوب شوند هر كدام از اين مواد داراي آفات ويژه خود ميباشند كه مهمترين آنها را حشرات تشكيل ميدهند . زيانهائي را كه آفات در انبار ها در سطح جهاني تنها به غلات وارد مي كنند طبق گزارش سازمان خوار بار و كشاورزي ملل متحد هر سال حدود ۱۰ % محصول برداشت شده ميرسد در مناطق گرمسيري و نيمه گمسيري جهان ، حشرات انباري هر سال ۱۲ ميليون تن غلات مختلف را نابود مي كنند . شگفت آور آنكه هر سال حدود ۱۰۰ ميليون تن غلات نيز در اثر عدم مراقبت هاي لازم در انبار ها از بين ميروند. به طور كلي طبق گزارشهاي مجامع بين المللي خسارت آفات در انبارها هرسال بميزان ۳۰ % توليد مي رسد ناگفته نماند كه مقدار اين خسارت در بعضي از نقاط جهان و روي پاره اي از محصولات كشاورزي تا%۵۰ محصول برداشت شده نيز ميرسد در ايران خسارت بعضي از سوسكهاي حبوبات بميزان ۷۵ % و گاهي تا ۱۰۰ % محصول مي رسد.

يك نظر كوتاه به مقدار خسارات آفات انباري روي توليدات كشاورزي مختلف نشان مي دهد كه هر سال ميلياردها تومان به اقتصاد كشورهاي در حال رشد و توسعه از اين راه زيان وارد مي شود كه اگر روزي انسان موفق به جلوگيري از اين ضايعات بشود و يا مقدار اين زيانها را به حداقل كاهش دهد مسلماً در بهبود زندگي اجتماعي مردم و اقتصاد كشورها بسيار موثر خواهد شد.سابقه انتشار آفات انباري از قاره اي به قاره ديگر با بوجود آمدن كشتي ها ي بادباني قاره اي شروع مي شود . از يك طرف كاركنان اين كشتي ها براي مصرف تغذيه ماهيانه خود اجباراً مقدار زيادي مواد غذايي همراه بر ميداشتند و از طرف ديگر با توسعه و بسط تجارت دريائي، آفات قاره اي از جمله آفات انباري همراه با محصولات آن از قاره اي به قاره ديگر وارد مي گرديد. از اين رو با توجه به وضع بيولوژي اغلب آفات انباري انتشار آنها در قاره جديد بدون معارضه صورت مي گرفت و به اين دليل آفات انباري از مهمترين حشرات همه جائي cosmopolitan insect هستند. تمام فراورده هاي كشاورزي كه در منطقه اي تهيه مي گردد در همان محل مصرف نمي شود بلكه مقداري از آنها پس از انبار كردن در انبارهاي موقتي و آلوده شدن با آفات انباري به ساير نقاط همان كشور حمل و موجب آلودگي انبار هاي محل جديد مي گردد. از طرف ديگر اغلب محصولات كشاورزي توليد شده در مملكتي كفاف مصرف آن كشور را نمي دهد و اجبارا كسري كالاهاي مورد نياز خود را از خارج وارد مي كنند و بدين طريق آفات انباري نيز از كشور صادر كننده به كشور جديد وارد مي شود .

آفات انباري علاوه بر زيانهاي كمي باعث خسارت كيفي محصولات انبار شده نيز مي شوند اگر شرايط اكولوژيك براي فعاليت آفات مختلف فراهم باشد محصول به مدفوع و پوسته هاي لاروي حشرات و كنه ها و يا به فضولات جوندگان آلوده شده و از مرغوبيت آن كاسته ميشود . تغذيه از چنين محصولاتي بهداشت مصرف كننده را نيز ممكن است به مخاطره بيندازد . بارها ديده شده است اشخاصي كه از مواد آلوده به كنه ها تغذيه كرده اند دچار مسموميت هاي حاد و اختلالات گوارشي شديد شده اند. 

در بين حيوانات اهلي اسب، نسبت به مواد آلوده به كنه ها حساسيت بيشتري نشان ميدهد بطوريكه اگر اين آلودگي شديد باشد اغلب پس از خوردن به قولنج شديد مبتلاشده و تلف مي شود. اگر آرد و فراورده هاي آن مورد حمله حشرات قرار بگيرند اغلب رنگ طبيعي خود را باخته و بد مزه مي شوند. اينگونه محصولات ارزش تجارتي و نانوائي خود را نيز از دست ميدهند سوسكهاي حبوبات كه لاروآنها در داخل دانه حبوبات زندگي مي كنند مي توانند كيفيت محصولات را بسرعت پايين بياورند و يا آن را غير قابل مصرف سازند. اگر براي از بين بردن اين سوسك ها مبارزه موثري نيز صورت بگيرد به علت اينكه لاشه لاروها و حشرات كامل در داخل دانه باقي ميمانند چنين محصولاتي حداقل براي مصرف انسان به هيچ وجه مناسب نخواهد بود . زيانهاي كيفي گاهي بصورت از بين رفتن ويتامين ها و ديگر عناصر اصلي محصول بروز مي كند شپشه گندم كه به دانه هاي غلات حمله مي كند ترجيح مي دهد در درجه اول از جوانه دانه ها كه از لحاظ مواد قندي بسيار غني است تغذيه كند سوسكهاي حبوبات ( Challosobruchus spp.) كه لارو آنها از محتويات دانه ها تغذيه مي كنند ميتوانند بطور متوسط ۵۰ درصد مواد دروني دانه ها  را از بين ببرند . كه در اين ميان ۲۵ درصد آن ماده پروتئيني است .همچنين برنج آلوده به حشرات انباري در مدت ۸ ماه بيش از ۱۰ تا ۱۵ درصد ويتامين B خود را از دست ميدهد همين پژوهشگران در سال ۱۹۵۴ نشان دادند دانه هاي غلاتي كه مورد حمله آفات مختلف قرار مي گيرند و يا هنگام برداشت و حمل و نقل بوسيله عوامل مكانيكي شكسته مي شوند در اثر اكسيداسيون و واكنش هاي شيميايي مقدار اسيد هاي چرب آزاد آنها افزايش مي يابد و در نتيجه محصول ترش مزه ميشود . آفات انباري علاوه بر زيانهاي كمي و كيفي بهداشت مصرف كنندگان را نيز به مخاطره مي اندازند . كارگراني كه با پوست هاي تجارتي آلوده به سوسكهاي  Dermestes بطور مستقيم سر و كار دارند به سياه زخم شديد مبتلا مي شوند . علت ابتلا مربوط به تماس دستها با مدفوع اين حشره اي كه ممكن است به عامل بيماري سياه زخم آلوده باشد . سوسكاي تاريك زي كه معمولاً  Tenebrionidaeدر جاهاي تاريك و انبار هاي آلوده به آفت به سر برده و از مواد آلي در حال تجزيه تغذيه مي كنند مايع تحريك كننده اي از مخرج دفع مي كنند كه در صورت تماس با بدن انسان ناراحتيهاي پوستي ايجاد مي كند. اگر انسان از مواد غذايي آلوده به اين ترشحات مصرف كند در اطراف دهان، و چشمها جوشهاي دردناكي بوجود مي آيد. اين جوش ها با گذشت زمان پوسته پوسته شده و از بين مي روند اما پس از بهبودي جاي آنها به حالت بي رنگ باقي مي ماند. تجمع بعضي از سوسكها مانند لمبه گندم Trogoderma granarium روي غلات انباري گاهي محصول را بطور كلي غير قابل مصرف مي كند . نان پخته شده از آردي كه به موههاي بلند لارو اين حشره آلوده است در دستگاه گوارشي مصرف كنندگان اختلالات شديدي ايجاد مي كند. تغذيه از محصولات آلوده به آفات انباري در دامها نيز ناراحتي هاي مختلف پديد مي آورد به طوريكه اگر اسب مدتي از جو آلوده به تغذيه كند در دستگاه گردش خون آن اختلالاتي بروز مي كند

اهميت آفات انباري:

۱-  افات انباري دسترنج نهايي توليد كننده را مورد حمله قرار مي دهند در صورتيكه براي آفات زراعي و باغي، گياه مي تواند خسارت را تا حدودي جبران كند ولي محصولات انباري اين قدرت را ندارند و دچار آسيب كمي و كيفي مي شوند.

۲- بقاياي افات انباري در محصولات انباري بويژه محصولات غذايي از نظر بهداشتي مضر است.

۳-  بر خلاف افات در محيط باز كه تحت كنترل عوامل طبيعي مختلف قرار مي گيرند افات انباري در محيط هاي ساده تر و مناسب هستند و زودتر به صورت طغياني در مي آيند.

۴-  با توسعه تجارت داخلي و خارجي، آفات انباري مي توانند سريعا از يك نقطه به نقطه ديگر منتقل شده و باعث آلودگي شوند.

۵-  بعضي از آفات انباري مي توانند هم در مزرعه و هم در انبار خسارت وارد سازند و يكي از محيط ها كانون الودگي را براي مكان ديگر فراهم مي كند.

۶-  افات انباري معمولا تنوع ميزباني دارند براي همين روش هاي مختلف انبارداري در كنترل انها اهميت ويژه دارد.

۷-  بسياري از افات انباري حاصل تغيير رژيم غذايي حشرات بي زيان هستند.

۸-  افات انباري همه جا زي هستند.

موجودات زنده اي كه به محصولات انباري خسارت مي زنند شامل:

 

حشرات، كنه ها، جوندگان و قارچ ها هستند. 

 

 

 

مبارزه با آفات انباري

بازرسي و برآورد ميزان آلودگي انبارها:

معاينه و بازرسي هاي ادواري انبارها يكي از اقدامات اساسي در نگهداري غلات و ساير محصولات انباري است . بوسيله بازرسي هاي منظم مي توان از چگونگي فعاليت آفات مختلف و ميكروارگانيسم ها آگاه شده و به موقع اقدامات لازم را به عمل آورد. براي آگاهي از نحوه فعاليت آفات و قارچ ها ،روش هاي مختلفي وجود دارد كه با بكار بردن آنها مي توان ميزا ن آلودگي محصول را برآورد كرد . اين روش ها ممكن است براساس مقدار رطوبت دانه هاي غلات (براي تخمين ميزان آلودگي به قارچ ها) و يا تعداد حشرات موجود در واحد وزن محصول نمونه باشد . در بازرسي هاي معمولي انبار بايد توجه شود كه تنها مشاهده چند حشره در گوشه و كنار انبار و يا در سطح محصول نمي تواند پايه و اساسي براي تعيين ميزان آلودگي و يا فعاليت حشرات باشد .زيرا از طرفي ميزان فعاليت اين جانوران در ساعات مختلف شبانه روز در نقاط مختلف انبار برحسب شدت نور ،حرارت و رطوبت متفاوت بوده و از طرف ديگر طرز زيست و مراحل رشدي آنها نيز هميشه يكسان نمي باشد .به طور كلي حشرات در قسمت هاي فوقاني توده محصول بيشتر مشاهده مي شوند ولي براي انجام بازرسي هاي دقيق لازم است از دانه هاي موجود در سطوح مختلف محصول ،از مواد جارو شده و دانه هاي شكسته موجود در گوشه هاي انبار معاينه به عمل آيد . براي پي بردن به وجود حشرات در انبار مي توان از مواد شيميايي جلب كننده، تله هاي نوري ،مقواهاي موج دار به عنوان پناهگاه و غيره استفاده كرد .با اين عمليات مي توان حضور حشرات را در انبار ها به اثبات رسانيد ولي براي تخمين تراكم جمعيت و ميزان فعاليت آنها نخست از محصول نمونه برداري كرده و سپس برآورد خسارت مي كنند .

 

شرايط كلي ساختمان انبار ها :

در بيشتر كشورهاي در حال رشد نسبت به ساختن انبار هايي كه داراي شرايط لازم براي نگهداري محصولات انباري باشد كمتر توجه مي شود در اين كشورها توليدات كشاورزي و مواد غذايي انباري گاهي در شرايط بسيار ابتدايي و غير بهداشتي نگهداري مي شوند و به اين سبب طبق گزارش هاي مجامع بين المللي بزرگترين ارقام خسارت آفات انباري در اين مناطق از جهان به چشم مي خورد.  به طور كلي انبار ها به هر شكل و اندازه اي كه باشند و از هر نوع مصالح ساختماني ساخته شده باشند حداقل بايستي داراي شرايط زير باشند :

 

 

                    ۱-  قابليت نگهداري گاز 

                    ۲-  نفوذناپذير بودن به رطوبت 

                    ۳-  نفوذناپذير بودن به گرما 

 

 

راههای پیشگیری از آفات انباری:

جلوگیری از ورود آفات به انبار و رعایت بهداشت آن امری بسیاری ضروری می باشد. جهت پیشگیری از خسارت آفات و جلوگیری از فساد محصولات انباری، باید نکات زیر رعایت گردد:
* انبار باید در محل مناسب ساخته شده و اطراف و داخل آن تمیز نگه داشته شود.

* کف انبار باید بتونی و سالم و غیر قابل نفوذ در برابر آب و رطوبت باشد.

* سقف و دیوارهای انبار باید سالم، صاف و فاقد درز و شکاف باشد.

* انبار باید دارای سیستم تهویه بوده و پنجره های آن دارای توری و غیر قابل نفوذ برای آفات باشد.

* انبار باید قابل سمپاشی و ضدعفونی بوده و دیوارهای آن با رنگ سفید شده باشد.

* محصولات تحویل شده به انبار باید سالم، تمیز و خشک باشد.

* از مخلوط کردن محصولات انبار شده جدید با قدیمی خودداری گردد.

* کیسه ها و جعبه های نگهداری محصولات انباری باید تمیز و عاری از آفات انباری باشد و در صورت نیاز ضدعفونی گردد.

* انبار خالی قبل از ذخیره سازی محصول باید به نحو مطلوب نظافت شده و در صورت نیاز ضدعفونی و سمپاشی گردد.

* محصولات انباری باید حداقل نیم متر از دیوارها فاصله داشته باشد و در زیر آنها نیز از پالت های چوبی یا فلزی به ارتفاع ۱۵ سانتیمتر استفاده شود.

* انبار باید به طور مرتب بازرسی گردیده و با نمونه برداری از محصول ذخیره شده، وضعیت آن بررسی گردد.

 

آفت كش هاي انباري :

آفت كش هايي كه در مبارزه با حشرات انباري به كار ميروند از نظر شكل ظاهري و حالت فيزيكي بسيار متغيرند . اين آفت كش ها ممكن است به صورت گردهاي كم اثر، مايع تحت فشار ،گرد يا قرصهاي گازي و غيره باشند .

متن خود را برای جستجو وارد نماید