موریانه:

موریانه‌ها حشراتی هستند که بدنی نرم دارند و به کندی حرکت می‌کنند به حکم طبیعت تا پایان عمر در دژ تاریکی که محل اجتماع آن‌هاست به سر می‌برند زیرا در روشنایی آفتاب و فضای باز یارای ایستادگی در برابر دشمنان بی‌شمار خود را ندارند. موریانه‌ها خطرناک‌ترین موجودات برای سازه‌های چوبی هستند؛ زیرا، بدون ظاهر شدن و جلب توجه انسان، ممکن است سقفی را به کلی ویران کنند و خسارت‌های زیادی را به بار آورند. موریانه‌ها از نظر نوع زندگی به سه گروه عمده تقسیم می‌شوند.

                         ۱- موریانه‌هایی که در زیر خاک زندگی می‌کنند.

                         ۲- موریانه‌هایی که در درون چوب‌های خشک زندگی می‌کنند.

                         ۳- موریانه‌هایی که در چوب‌های مرطوب زندگی می‌کنند.

 

 

 

موریانه‌های گروه اول همان طور که از اسم آنها پیداست، در زیر خاک زندگی می‌کنند. وظیفه تأمین غذا و حفر تونل‌ها و دالان‌ها به عهده موریانه‌های سرباز و کارگر است که شباهت زیادی به مورچه‌های بالدار دارند. غذای اصلی آن‌ها عمدتاً سلولز است که به وسیله کارگران هنگام حفر تونل‌ها و دالان‌ها به دست می‌آید. این ماده هضم نشدنی با کمک تک یاخته‌ای‌هایی که در معده‌ی موریانه‌ها وجود دارد، تبدیل به ماده هضم شدنی می‌شود. این گروه از موریانه‌ها تقریباً به انواع سوزنی‌برگان و پهن‌برگان به استثنای چوب‌هایی درون چوب سرخ‌چوب، سروتالاب و بعضی از کاج‌ها که از دوام طبیعی نسبتاً خوبی برخوردارند، حمله می‌کنند. آن‌ها با تونل‌هایی که در چوب ایجاد می‌کنند، بتدریج باعث تضعیف و کاهش مقاومت‌های مکانیکی چوب می‌شوند، و در نهایت تخریب ناگهانی آن را موجب می‌گردند. موریانه‌ها، غالباً از طریق مجاری بسیار باریک، و مخفی وارد فونداسیون ساختمان می‌شوند و وسیله پایه‌های چوبی که در تماس با خاک هستند یا از طریق تونل‌های زیرزمینی که معمولاً در زیر ساختمان حفر می‌شود، وارد ساختمان می‌شوند، و فعالیت تخریبی خود را آغاز می‌کنند. موریانه‌ها حشراتی هستند اجتماعی که دو نوع از آنها دیده می‌شود: یک نوع در داخل چوب‌های منازل زندگی می‌کنند و نوع دیگر مخصوص سرزمین‌های استوایی بوده و در بیابان‌ها برای خود مسکن می‌سازند و طول خانه‌هایشان گاهی به ۵ متر و قطرش به ۸ متر می‌رسد و بسیار هم سخت است، بطوری که با کلنگ هم شکسته نمی‌شود.

 

در حالت کلی موریانه‌ها، شاه، ملکه، شاهزاده، کارگر و سرباز دارند و اگر تپه آن‌ها را بشکافید همه این‌ها را از هم تشخیص خواهید داد. تعداد زیادی از موریانه‌ها با استفاده از چوب‌های جویده شده یا گل لانه‌های بزرگی درست می‌کنند. این لانه‌ها بسیار اصولی ساخته شده و برای ساخت آن هر موریانه وظیفه مشخصی دارد. معمولاً موریانه‌ها در درون لانه‌هایشان پنهان می‌شوند، ولی در صورتی که کسی مزاحم آنها شود یا برای تشکیل اجتماع جدید قصد پرواز داشته باشند، از لانه‌هایشان بیرون می‌آیند.

 

تمام خانواده های موجود در راسته موریانه ها به صورت اجتماعات بزرگ و کوچک در محدوده سیستمی لانه ای و به صورت کلنی زندگی می کنند . ارتباط بین لانه ها و دنیای خارج بستگی به عادت مخصوص تغدیه ای گونه ها دارد . موریانه ها توانایی کنترل اقلیم داخل لانه خود را دارند. موریانه ها همه چیز خوارند و از مواد گیاهی ، الیاف ، فرآورده های پشمی و پنبه ای ، کاغذ دیواری ، چرم ، موکت، لاستیک، پوشش کابل ها، جانوران نگهداری شده در موزه ها ، انواع چوب و فرآورده های چوبی تغذیه می کنند ۰ در مناطق گرمسیر و  نیمه گرمسیر فعالیت زیاد دارند ۰ عموما در محیط مرطوب و تاریک زندگی می کنند از طریق ایجاد دالان های زیرزمینی و کانال های سر پوشیده  در سطح دیوارها ، ستونها و غیره بداخل ساختمان ها و محل های تامین مواد غذایی نفوذ میکنند  . لانه ها ممکنست در اعماق خاک ، داخل تنه پوسیده درختان ، داخل چوبهای خشک یا اثاثیه چوبی داخل ساختمانها بنا شوند۰ برخی دارای لانه آشکار در بالای سطح خاک می باشند تعدادی از موریانه ها از مواد چوبی تغذیه میکنند و با حفاری در چوبهای تر ادامه زندگی می دهند ۰ موریانه های دروگر در چراگاه های خشک که درختان کمی دارند لانه سازی میکنند ، بعضی از موریانه ها از مواد گیاهی خشک تغذیه  می نمایند تعدادی از موریانه ها بسته به شرایط محیطی لانه هایی ایجاد میکنند و موجبات خسارت به محصولات کشاورزی ، لوازم ساختمانی و ساختمانها را فراهم می آورند۰

 

از ۱۸۰۰ گونه شناخته شده در دنیا ۱۴۸ گونه به ساختمانها صدمه می زنند و خسارت آن چنان شدید است که داخل هر محدوده ای که انتشار یابند دیر یا زود  الوارهای بی محافظ و یا وسایل چوبی به کار رفته در ساختمان ها تخریب می شود۰موریانه هایی که در داخل خاک و  زیر زمین دالان حفر می کنند توانایی آن را دارند که راهروهای خود را از خاک به درون آجر و حفره های داخلی دیوار باز نمایند گاهی تیر های شیروانی و چوب های سقف را مورد حمله قرار می دهند موریانه های چوب خشک، گاهی در الوارهای دور از زمین حتی روی سقف نیز کلنی ایجاد می نمایند۰

 

در سالهای اخیر به سبب بالا رفتن مخارج تعمیر و نگهداری ، موریانه ها خسارات بسیاری به ساختمانها واردآورده اند خصوصا” در مناطقی که پروژه های خانه سازی ارزان قیمت و به تعداد زیاد وجود دارد و به برنامه های تعمیر و نگهداری اهمیتی داده نمی شود ساختمانها بیشتر در معرض حمله موریانه ها قرار میگیرند. انتشار موریانه ها ازمحلی به محل دیگر و حتی کشوری به کشور دیگر به راحتی امکان پذیر است افزایش تعداد ساختمان ها با تغییر روش ساختمان سازی موجب شده است که موریانه ها در کشورهایی که تا کنون مطرح نبوده اند به صورت آفت در آیند مثلا در مناطقی که خانه ها را از خشت و گل بدون استفاده از الوار می ساختند بنظر می آید که ساختمانها بدون موریانه باشند در حالیکه استفاده از تیر ، الوار و تغییر بافت ساختمانی سبب شده  است که موریانه ها تکثیر یافته و مشکل آفرین شوند . تعداد اجتماعات موریانه های  زیر زمینی بالغ بر هزار حشره است و جمعیت اجتماعاتی که در مناطق گرمسیری لانه های تپه ای می سازند به میلیونها حشره تخمین زده می شود به همین جهت حمله سریع و وسیع آنها به ساختمانهای جدید از حمله سایر موریانه ها مشخص ترا ست.

 

علامت مشخصه آلودگی به موریانه های زیرزمینی وجود خاک یا مخلوطی از شن وموریانه چوب جویده شده در الوارها است در همین حال لوله های خاکی یا راهروهای پوشیده که بر روی دیوارهای غیر قابل نفوذ بنا می شود خطوط ارتباطی بین لانه و غذا می باشد. اگر الوار با خاک تماس داشته باشد موریانه ها از زیر دالان های داخل خاک با چوب در تماس داشته بدون هیچگونه علامت مشخصه وارد الوار می شوند دیوارهای خشتی یا سنگی با ملات گل به حفره های ممتد راه را برای موریانه های الوار سقف ایجاد می کنند

 

 

 

چوب يكي از مهم ترين محصولات است كه در زندگي بشر نقش دارد. چوب هاي صنعتي گاهي مورد حمله بعضي از حشرات قرار می گيرند از جمله مهمترين اين حشرات موريانه ها هستند.موريانه ها خود قادر به هضم سلولز يا چوب نيستند. در داخل دستگاه گوارش موريانه تك سلولي هاي فلاژل داري زندگي مي كنند كه آنزيم هاي مورد نياز براي تجزيه سلولز را توليد مي كنند و آن تك سلولي ها هستند كه باعث هضم سلولز می شوند. در واقع نوعي همزيستي يا سمبيوز بين تك سلولي و موريانه ها از اين طريق ايجاد شده است و سلولز را براي موريانه ها به شكل مواد غذائي قابل استفاده در مي آورند. دالان هاي گلي ارتباط خاك با ساختمان چوبي را برقرار مي كند كه به منظور حفاظت از افراد كلني ساخته شده است.

 

 

در كلني هاي كوچك و گاهي بزرگ موريانه ها كه چندين ميليون عضو داشته،زندگي مي كنند. اين كلني ها اجتماعات حقيقي مركب از كاست هاي مشخص مانند افراد بارور، کارگرها، سربازها، پوره ها و لارو ها مي باشند.گارگران فراوانترين كاست اين اجتماع هستند و در هر فصلي از سال ديده مي شوند، آنها مسئول نگهداري كلني و تغذيه كاست ها، جستجوي غذا و نگهداري ساختمان مي باشند. سربازها كلني را در مقابل شكارچي هاي مهاجم محافظت مي كنند. پوره ها اشكال نابالغ افراد كلني قبل از توليد مثل مي باشند. لاروها افراد جوان و غيرقابل تشخيص بوده و بالاترين نسبت را در كلني دارند. موريانه ها قطعات دهاني جونده داشته و تقريبا تمامي گونه هاي آن از چوب يا مواد گياهي تغذيه مي كنند. موريانه از آفات عمده ساختمان هاي چوبي، دكوراسيون، كتاب خانه ها محسوب مي شوند خسارت اين آفت به اماكن مسكوني و كتابخانه ها بسيار سنگين گزارش شده است آلودگي به اين آفت در منازل مسكوني در نقاط مختلف كشور گزارش شده است.

 

 

مبارزه

 

آسیب موریانه و حشرات موذی تنها به ساختمان های کوتاه مرتبه و یا چوبی محدود نمی شود، بلکه ساختمان های بتنی و فولادی بلند مرتبه نیز از خطر گزند موریانه مصون نمی باشند. مهم ترین عامل جلب موریانه و حشرات موذی به داخل ساختمان، رطوبت است که از طریق آب باران و یا پی به داخل ساختمان نفوذ پیدا می کند. اکثر انواع موریانه تنها در محیط مرطوب نفوذ کرده و زنده می مانند. آسیب موریانه و حشرات موذی تنها به چوب محدود نمی شود. موریانه پوشش کابل ها، عایق حرارتی پلیمری مانند پلی استایرن و لامینیت های پلیمری را به آسانی جویده و راه خود را به درون مسکن باز می کند.

در مناطقی که خطر نفوذ موریانه و حشرات موذی وجود دارد، باید ملاحظات مربوط به پیشگیری از خطر آنها در هنگام طراحی پی، دیوار های خارجی و اجرای ساختمان در نظر گرفته شود.

چوب با وجود اینکه ماده آلی است و می تواند به اجزای تشکیل دهنده خود تجزیه شود، ولی با رعایت اصول نگهداری از چوب و طراحی و اجرای درست سیستم های ساختمانی چوبی، می توان عمری بسیار طولانی برای آن در نظر گرفت. اگر بتوان تنهای یکی از سه عامل رطوبت، گرما و اکسیژن را از چوب و یا سازه های چوبی حذف کرد، چوب و سازه چوبی از گزند میکرو ارگانیسم ها و قارچ ها مصون خواهند ماند. هنگامی که امکانات تامین چنین شرایطی فراهم نباشد، برای جلوگیری از رشد قارچ ها در چوب، می توان از سموم استفاده کرد.

مسئله ای که در امر ساختمان سازی به آن بایستی توجه شود این است که ساختمانهای ساخته شده از بتن و فلز و شیشه لزوما” ضد موریانه نیستند مگر اینکه ساختمانها طوری طراحی شده باشند که دسترسی موریانه ها به مبلمان چوبی ، کتابها ، وسایل تزئینی و… غیر ممکن باشد.

 

اقداماتی که صرفا” جنبه پیشگیری دارد به شرح زیر می باشد:

 

الف– موریانه های خاکزی

 

۱-دقت در تهویه

 

۲- استفاده از زیر زمین یا ایجاد ساختمان برروی ستون و پایه

 

۳- جلوگیری از مرطوب شدن محیط

 

۴- استفاده از موانع مکانیکی مانند قطعات بتون پیش ساخته به صورت ممتد حداقل ۱۵cm  و فاقد هر گونه شکاف تا از رسیدن موریانه های خاک جلوگیری شود۰

 

۵- نصب کلاهک در قسمت پایه ساختمان که مانع از بالا آمدن موریانه از پایه می شوند۰

 

۶- آغشته کردن محل به سموم شیمیایی مانند دیلدرین Dieldrin  ، پنتاکلروفنات سدیم و هگزاکلروبنزن و یا گازوییل و آهک.

 

۷- استفاده از سموم خاک خصوصا در ساختمانهایی که از قطعات بتون ساخته می شوند و    امکان بازبینی وجود ندارد

 

۸- پاکسازی محل ساختمان از لانه های موجود و منهدم کردن چوب و فرآورده های چوبی آلوده و ریشه گیاهان

 

۹- مقاوم نمودن الوارهایی که به کار برده می شود

 

ب – مبارزه با موریانه چوب

 

این موریانه ها در شاخه های خشک و مرده درختان و الوار بریده در حال خشک شدن زندگی می کنند آنها به صورت دستجاتی کوچک پرواز کرده انتشار می یابند در ساختمانهای جدید هر جا که الوار ساختمانی یا مبلمان چوبی که دارای شکاف یا بریدگی باشد محل جایگزینی موریانه ها است . استفاده از چوب ساختمانهای قدیمی در محلی که موریانه چوب وجود دارد اشتباه محض است با این همه موریانه های چوب از طریق انتقال وسایل چوبی آلوده به ساختمانهای جدید منتقل می شوند . تنها راهکار موثر در ساختمان ها استفاده از الوارهایی است که نسبت به موریانه مقاوم هستند یا بوسیله مواد موثر ضد موریانه محافظت شده اند، همچنین معدوم  نمودن وسایل آلوده و سوزاندن آنها توصیه می شود.

 

 ج – مبارزه با موریانه در ساختمانها

 

 ۱- شناسایی  موریانه هایی که خسارت زده اند  زیرا اقدامات مبارزه فقط با آگاهی از عادات  موریانه ها و اطلاع کافی از نحوه ساختمان سازی آنها امکان پذیر است.

 

۲- مشخص نمودن محل ورود موریانه که با بر داشتن تکه های چوب چوبی امکان پذیر است ضمن اینکه ارتباط موریانه ها نیز از بین خواهد رفت زمانی که ارتباط موریانه های داخل ساختمان با خارج از ساختمان قطع شود موریانه ها بتدریج از بین می روند.

 

۳- استفاده از سموم شیمیایی در خاک که موریانه ها از میان آنها عبور میکنند تا به ساختمان برسند روش متعارفی است مانند استفاده از امولسیون۱% کلردان chlordane   امولسیون ۰/۵% دیلدرین ، دیازینون  ۳- ۲ در هزار .

 

۴- برای سمپاشی اماکنی که بر روی بتون پیش ساخته روی خاک بنا شده باید سوراخهایی با فاصله ۴۵-۳۰ سانتیمتر ۱۵ سانتیمتر از سطح داخلی دیوار فاصله داشته باشند ایجاد نموده واز این طریق حشره کش را وارد خاک نمود.

 

۵-  چوب ساختمانهایی که به موریانه چوب خشک آلوده شده اند بایستی بتدریج با مواد شیمیایی محافظت کننده آغشته نموده تا با نفوذ به عمق کافی موریانه های موجود را نابود نماید . برای مبلمان آلوده برای ریشه کن کردن موریانه های چوب خشک از روش تدخین استفاده می شود که این عمل با پوشاندن ساختمان به چادر پلاستیکی و استفاده ازمتیل بروماید به میزان ۱ کیلوگرم در ۲۰ متر مکعب به مدت ۲۴ ساعت صورت می پذیرد.

متن خود را برای جستجو وارد نماید